نوآوریهای صدرالمتألهین در تبیین فلسفی حشر | ||
| جستارهایی در فلسفه و کلام | ||
| مقاله 35، دوره 54، شماره 1 - شماره پیاپی 108، خرداد 1401، صفحه 225-245 اصل مقاله (384.05 K) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/epk.2022.76390.1118 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدتقی رجائی1؛ محمد موسوی بایگی* 2؛ مصطفی فقیه اسفندیاری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری دانشگاه علوم اسالمی رضوی در رشته فلسفه و کالمی اسالمی | ||
| 2عضو هیئت علمی و دانشیار دانشگاه علوم اسالمی رضوی | ||
| 3عضوهیئت علمی و دانشیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی | ||
| چکیده | ||
| حشر از مسائل مهم و اساسی در باب معاد است که مغفول حکماء و عرفاء اسلامی نمانده است و هریک به فراخور مبانی خود نکاتی هرچند مختصر بیان کردهاند. در این میان صدرالمتألهین با دقت و بررسی و جرحوتعدیل در مبانی و آراء گذشتگان و بر اساس اصول خویش، نقائص بسیاری از آراء گذشته را بر طرف کرده و تبیین نکویی از حشر ارائه داده است. در این مقاله تلاش شده تا در آغاز به دیدگاه صدرالمتألهین پرداخته و نگاه فلسفی او به مسئلۀ حشر تبیین شود؛ سپس، مآخذ آراءش در آثار پیشینیان جستوجو و خاستگاه دیدگاه او معین شود. از آنجا که فیلسوفان مشائی تنها به مراتب حشر اشاره کرده و گاهی به شرع ارجاع دادهاند، نمیتوان تأثیر زیادی برای آنان در اندیشۀ صدرا یافت. شیخ اشراق با قبول تجرد قوۀ خیال نگاه تازهای به حشر داشته و راه را برای ملاصدرا گشوده است. اکثر عرفاء نیز حشر را مادی دانسته و مکان تحقق آن را زمین پنداشتهاند؛ ولی برخی از آنان، مانند ابنعربی، از سویی تلاش داشتهاند تا جزئیات بیشتری از حشر بیان کنند و از سوی دیگر، بین عقل و شرع در تبیین حشر جمع کرده و ازاینرو، نقش مؤثرتری در اندیشۀ ملاصدرا داشتهاند. ملاصدرا حشر را وصول به غایت دانسته و بر این اساس، مسئلۀ حشر را فلسفی دانسته است و تبیینی مبتنی بر اصول حکمت متعالیه ارائه میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حشر؛ ملاصدرا؛ عقل؛ نفس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,807 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,527 |
||