تحلیلی بر راهبرد‌ ژئوپلیتیکی ایالات‌متحده در خاورمیانه با تأکید بر ایران

پژوهش ‎های جغرافیای سیاسی

مقاله 6، دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 30، تابستان 1402، صفحه 149-182   

نوع مقاله: مقالات علمی -پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/pg.2022.78072.1163

نویسندگان

محمد رئوف حیدری فر^{* 1}؛ نگین رسولی²

¹دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

²دانشجوی دکترا گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‏آباد، ایران

چکیده

استراتژی و هنجار امریکا در بخش سیاسی در برخورد با کشورها به شکل یکسانی نیست و دارای ماهیتی متفاوت می‌باشد؛ استراتژی ایالات‌متحده در خاورمیانه به‌عنوان یکی از مستعدترین مناطق ژئوپلیتیکی و ژئواکونومی نیز از این قاعده مستثنی نبوده است. مذاهب متفاوت، منابع نفت و گاز، تشکیل کشور اسرائیل(رژیم صهیونیستی)، رقابت‌های منطقه‌ای و جهانی قدرت‌های بزرگ مانند چین و روسیه، مسائل هسته‌ای ایران و غیره سبب شده امریکا در معادلات بین‌المللی خود توجه بیشتری به خاورمیانه داشته باشد. در این پژوهش علت تغییر و تنوع استراتژی‌های ایالات‌متحده امریکا در قبال خاورمیانه با محوریت ایران بررسی می‌شود. روش پژوهش از نوع توصیفی – میدانی می‌باشد و فرضیات آن با استفاده از روش آماری همبستگی اسپرمن، مدل نزدیک‌ترین فاصله تا راه‌حل ایدئال(topsis) و ژئوکالچر شیعه و تنظیم پرسش‌نامه موردبررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد آنچه بیش از همه موجب اتخاذ استراتژی‌های متفاوت امریکا و پافشاری به ماندن در خاورمیانه‏شده مسئله تأمین انرژی فعلی و آتی خود برای صنایع این کشور( sig=0.304 ) می‌باشد؛ هم‌چنین ازنظر وزن ژئوپلیتیکی در میان کشورهای خاورمیانه‌این ایران(Di=0.14356) است که بیشترین توجه استراتژیک امریکا را به خود جلب کرده است، به‌عبارت‌دیگر بزرگ‌ترین کشور مانع درراه رسیدن به اهداف امریکا، ایران می‌باشد. درنهایت ژئوکالچر شیعه یکی از مهم‌ترین عواملی است که موجب می‌شود سیاست‌های امریکا( به‌ویژه در خصوص کشور اسرائیل، بازار انرژی و حضور رقبای روس و چینی) در منطقه به‌ویژه در کشورهای شیعه‌نشین با مشکلات عدیده‌ای روبرو شود.

کلیدواژه‌ها

راهبرد؛ امریکا؛ ایران؛ ژئوکالچر؛ همبستگی اسپرمن

مراجع