شمار پیامبران در قرآن و تحلیل انتقادی آن در منابع اسلامی | ||
| علوم قرآن و حدیث | ||
| مقاله 4، دوره 55، شماره 1 - شماره پیاپی 110، تیر 1402، صفحه 69-98 اصل مقاله (728.35 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jquran.2023.61941.0 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن رجبی قدسی* 1؛ رضوان رخشانی2 | ||
| 1استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم | ||
| 2کارشناس ارشد علوم قرآن دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم | ||
| چکیده | ||
| در قرآن کریم فقط نام 25 پیامبر ذکر شده است، اما در تفاسیر مجامیع حدیثی و دیگر منابع اسلامی، شمار پیامبران را از 23 تا 2225000 آورده‌اند. غالب این آمار‌ها یا سند ندارند یا ازنظرِ سندی ضعیف‌اند و حجیت ندارند. در عین حال، از صدر اسلام تاکنون با استشهاد به آیۀ «وَ لَقَد اَرسَلنا رُسَلاً مِن قَبلِکَ مِنهُم مَن قَصَصنا عَلَیکَ وَ مِنهُم مَن لَم نَقصُص عَلَیکَ» (مؤمن: 78) تضادی میان قرآن و روایات دیده نشده و در عرف مسلمانان شمار پیامبران با رقم 124000 جا افتاده و شهرت یافته است. مسئله این است که آیۀ پیش‌گفته و نیز آیۀ هم‌مضمون آن «وَ رُسُلًا قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَیکَ مِنْ قَبْلُ وَ رُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَیک» (نساء: 164) در مقام بیان آن نیستند که نام برخی از انبیا در قرآن آمده و نام برخی نیامده است، بلکه هر دو آیه در مقام بیان این مطلب‌اند که قصۀ بعضی از انبیا همچون نوح(ع) و ابراهیم(ع) در قرآن بیان شده و قصۀ برخی از انبیا چون ذوالکفل(ع) و ادریس(ع) در قرآن نیامده و تقریباً یا تحقیقاً به ذکر نام آن پیامبران اکتفا شده است. خداوند هدایت اقوامی که پیامبری نداشته‌اند را با عقل -پیامبر درونی– و سلسلۀ منذران و هادیان به سامان رسانده است. انبوه‌سازی پیامبران ریشه در فرهنگ یهودیان دارد، زیرا «نبی/نوی» معنایی عام داشته و کاهنان و پیشگویان و مفسرانِ تورات را نیز در برمی‌گرفته است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| شمار انبیا؛ قصص قرآن؛ فلسفۀ نبوت؛ عرضۀ روایات بر قرآن | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9,573 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 21,998 |
||