تحلیل سینوپتیک اثر کمفشارهای بریده در بارش سنگین ایران | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| مقاله 10، دوره 12، شماره 4 - شماره پیاپی 48، زمستان 1402، صفحه 205-232 اصل مقاله (1.75 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2023.79894.1314 | ||
| نویسندگان | ||
| شهرام لطفی قرانچای1؛ طیبه اکبری ازیرانی* 2؛ علی رضا شکیبا3؛ فاطمه ربانی4؛ آمنه دشت بزرگی5 | ||
| 1دکتری اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران | ||
| 2استادیار اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران | ||
| 3دانشیار اقلیمشناسی، مرکز مطالعات سنجشازدور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران | ||
| 4دکتری اقلیمشناسی، مدرس دانشگاه پیام نور تهران، واحد پرند، تهران | ||
| 5دکتری اقلیمشناسی، همکار پژوهشی مرکز مطالعات سنجشازدور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| بارشهای سنگین امروزه به خاطر مخاطرات و خسارات وارده، از جنبههای مهم در مطالعات آبوهوایی هستند. کمفشارهای بریده با ایجاد ناپایداری جوی در رخداد بارش سنگین در ایران تأثیرگذار هستند. در این راستا ابتدا متغیرهای آبوهوایی دما، بارش و ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال جو در ارتباط با تشکیل کمفشارهای بریده طی دوره (2018-1986) بررسی شد. سپس جهت پیش نگری تغییرات رخداد کمفشار بریده درآینده و اثر آن بر بارش سنگین، از پایگاه داده ECMWF نسخه ERA-Interim و مدلهای CMIP5 با رویکرد ریزمقیاس نمایی CORDEX تحت دو سناریوی انتشار خوشبینانه RCP4.5 و بدبینانه RCP8.5 تا سال 2099 استفاده شد. نتایج نشان داد که در سناریوی RCP4.5 افزایش بارش به میزان حداقل 41/2 میلیمتر و در سناریوی RCP8.5 کاهش بارش حداکثر به میزان 91 میلیمتر برآورد شد. ناهنجاریهای فشار سطح 500 هکتوپاسکال براساس RCP4.5 و RCP8.5 به میزان 5/61 و 5/92 ژئوپتانسیل متر افزایش خواهد داشت. کمترین فراوانی رخداد کمفشار بریده در سالهای 1995 و 1996 به تعداد 10 رخداد، و بیشترین رخداد در سالهای 1986 با 30 رخداد بوده است. با افزایش دمای هوا و پیشروی پرفشارجنب حارهای به سمت عرضهای بالا، محل تشکیل و مسیر حرکت کمفشارهای بریده در دوره 33 ساله به سمت عرضهای جغرافیایی شمالیتر کشیده شدهاند که میتواند شواهدی از اثرات تغییر اقلیم در ایران باشد. وجود رابطه مستقیم معنادار بین فراوانی رخداد کمفشار بریده و بارش سنگین در سطح خطای 5 درصد تأیید شد. همچنین میزان تأثیر کمفشارهای بریده در فراوانی بارش سنگین ایستگاههای ایران بهویژه ایستگاههای شمالی چشمگیرتر بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تغییر اقلیم؛ کمفشار بریده؛ روش ریزگردانی دینامیکی CORDEX؛ CMIP5؛ سناریوهای RCP | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,479 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,315 |
||