خیّام از نیشابور تا روم (جایگاه خیام در ادبیات دیوانی ترک و ترجمههای ترکی رباعیات) | ||
| جُستارهای نوین ادبی | ||
| دوره 55، شماره 4 - شماره پیاپی 219، زمستان 1401، صفحه 77-100 اصل مقاله (679.46 K) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.2023.78506.1349 | ||
| نویسنده | ||
| فریبا شکوهی* | ||
| استادیار فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شهرت حکیم عمر خیام نیشابوری (440- 517ق) در منابع کهن بیشتر در مقام فیلسوف، حکیم، طبیب، عالم جبر و هندسه، ریاضیدان و منجمی پُرآوازه مطرح بود. اگرچه در برخی منابع سدۀ ششم تا هشتم هجری رباعیاتی از خیام به عربی و فارسی نقل شده، اما آوازۀ او در مقام شاعری رباعیگوی از اوایل سدۀ 19م/ 13ق با ترجمۀ فیتزجرالد انگلیسی آغاز میشود و به دنبال آن موجی از ستایش و استقبال از شعر و اندیشۀ خیام در ایران و جهان غرب به راه میافتد. سرزمین آناطولی (ترکیۀ امروزی) نیز از این موج بینصیب نمیماند. بیشتر شاعران ترکزبانی که از دورۀ سلجوقی و بهویژه عثمانی شیفتۀ زبان و ادب فارسی بودند و نیز شماری از ادیبان و شاعران نوگرای عصر جمهوری، متأثر از رباعیات و اندیشۀ خیام، افزون بر ستایش او، به شیوۀ خیام رباعی سرودند و یا رباعیات او را ترجمه کردند و بر آن شرح نوشتند. در این جستار حضور خیام و تأثیر رباعیات او در حوزۀ آناطولی در سه بخش بررسی میشود: خیام و شاعران عثمانی؛ ترجمۀ رباعیات خیام به زبان ترکی از آغاز تا کنون با تکیه بر ترجمۀ حسین دانش و رضا توفیق؛ خیام از نگاه برخی منتقدان ترک. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خیام؛ رباعی؛ ترجمه؛ آناطولی؛ شاعران عثمانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,344 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,921 |
||