تأثیر برخی متغیرهای کلان اقتصادی بر شاخص‌های عملکردی شرکت‌های صنایع منتخب بورس اوراق بهادار تهران در دوره‌های تحریم (قبل و پس از برجام)

اقتصاد پولی مالی

مقاله 2، دوره 29، پاییز و زمستان 1401 - شماره پیاپی 24، آذر 1401، صفحه 33-60   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/mfe.2023.79490.1246

نویسندگان

هاشم منظرزاده تمام¹؛ محمدرضا عباس‌زاده^{* 2}؛ رضا حصارزاده³؛ سید سعید ملک الساداتی⁴

¹دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

²دانشگاه فردوسی مشهد

³دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

⁴گروه علوم اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، شهر مشهد، کشور ایران

چکیده

با تشدید تحریم‏ها و خروج یکطرفه آمریکا از برجام در سال 1397، فشار حداکثری بر ایران، آسیب زیادی بر اقتصاد ایران وارد نمود. پیش بینی می‏شود که در دور جدید پسا برجام نیز این تحریم‏ها آثار مخرب زیادی بر شاخص‌های عملکردی شرکت‏های صنایع منتخب بورس اوراق بهادار تهران داشته باشد.بر این اساس، هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر برخی متغیرهای کلان اقتصادی در دوره‏های تحریم (قبل و پس از برجام) بر شاخص‏های عملکردی شرکت‏های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران(صنایع منتخب: خودرو، شیمیایی، دارو و فولاد) می‏باشد.
از نظر هدف این پژوهش جزو پژوهش‌های کاربردی محسوب شده و پژوهش حاضر از نوع پس رویدادی است، یعنی بر مبنای تجزیه و تحلیل اطلاعات گذشته (صورت‌های مالی شرکت‌ها) انجام می‌گیرد. همچنین روش این پژوهش از نظر ماهیت و محتوا از نوع همبستگی می‌باشد. دوره زمانی پژوهش شامل 11 سال متوالی از سال 1389 تا 1399 می‌باشد.
نتایج پژوهش نشان داد که تحریم‏ها نقش تعدیل‏کننده بر رابطه بین نوسانات نرخ ارز و ارزش افزوده شرکت‏ها داشته است. تحریم‏ها در همه صنایع منتخب به جز صنعت خودرو، بر رابطه بین حجم سرمایه‏گذاری خارجی و فعالیت‏های سرمایه‏گذاری شرکت‏ها نقش تعدیل‏کننده داشته است. تحریم‏ها در همه صنایع منتخب به جز صنعت خودرو، بر رابطه بین شاخص بهای تولیدات و سودآوری شرکت‏هانقش تعدیل‏کننده داشته است.تحریم‏ها در کل نمونه و در صنعت شیمیایی،بر رابطه بین واردات مواد اولیه کالاهای واسطه‏ای و سرمایه‏ای و فعالیت‏های عملیاتی شرکت‏هانقش تعدیل‏کنندهداشته است.
کلیدواژه‌ها: تحریم‏ها،نوسانات نرخ ارز، حجم سرمایه‏گذاری خارجی، شاخص‏های عملکرد شرکت‏ها.

کلیدواژه‌ها

"تحریم‏ها"؛ "نوسانات نرخ ارز"؛ "حجم سرمایه‏ گذاری خارجی"؛ "شاخص‏ های عملکرد شرکت‏ها"

مراجع

Afesorgbor, S. K., & Mahadevan, R. (2016). The Impact of Economic Sanctions on Income Inequality of Target States. World Development,8(3), 1–11.

Amini, A., & Zare, S. (2017). Analysis of the Role of Exchange Rate and its Fluctuations on Iran's Industrial Exports. Economics and Finance, 11(38), 120-99. (in Persian)

Azhdari, Ali Asghar.; Heydari, Hassan., & Abdullahi, Mohammad Reza (2017). Investigating factors affecting the added value of the industry and mining sector in Iran using Johanson's covariance method. Parliament and Strategy,24(2), 10-32. (in Persian)

Barguellil, A.; Ben-Salha, O., & Zmami, M. (2018). Exchange Rate Volatility and Economic Growth. Journal of Economic Integration, 33(2), 1302-1336.

Basirat, M.; Nasirpour, A., & Jorjorzadeh, A. (2014). The Effect ofexchenge rate fluctutions on economic growth concidering the level of development of financial markets in selected developing EVEL countries. Asian Economic and Financial Review, 4(4), 517-528.

Chikeziem, F., & Ikenna, U. (2016). Effects of Exchange Rate Fluctuations on Economic Growth of Nigeria. International Journal of Innovative Finance and Economics Research, 4(2), 1-7.

Choi, S. W., & S. Luo. (2013). Economic Sanctions Poverty, and International Terrorism: An Empirical Analysis. International Interactions, 39(2), 217–245.

Ezzati, Morteza.; Heydari, Hassan., & Moridi, Parvin. (2019). Investigating the effect of economic sanctions on the production and employment of Iran's industrial sector. Strategic and Macro Policy Quarterly, 8(29), 38-65. (in Persian)

Fadhil, Mohammed Ameen., & Almsafir. Mahmoud Khalid (2015). The Role of FDI Inflows in Economic Growth in Malaysia. Procedia Economics and Finance, 23(2), 1558–1569.

Garshasbi, Alireza., & Yousef Dindarlou, Mojtabi. (2015). Investigating the effects of international sanctions on Iran's macroeconomic variables. Economic Modeling Research Quarterly, 25(2), 129-182. (in Persian)

Gutmann, J.; Neuenkirch, M., & Neumeier, F. (2021). Sanctioned to Death? The Impact of Economic Sanctions on Life Expectancy and its Gender Gap. The Journal of Development Studies, 57(1), 139–162.

Hatipoglu, E., & Peksen. D. (2018). Economic Sanctions and Banking Crises in Target Economies. Defence and Peace Economics, 29(2), 171–189.

Haidar J. (2019). Sanctions and export deflection: evidence from Iran. Economic Policy, 4(4): 319-355.

Jahangard, Esfandiar.; Daneshmand, Arin.; Panahi, Saman., & Nik Bin, Behnam. (2017). The effect of foreign direct investment on Iran's economic growth, an extension of Pajola's model. Quarterly Journal of Financial Economics, 11(40), 95-116. (in Persian)

Karshenasan, Ali., & Soleimani, Zahra. (2015). The effect of economic sanctions on the profitability ratios of companies admitted to the Tehran Stock Exchange. Marjah Danesh,Management and Economic Development, 2(3), 42-69. (in Persian)

Khalatbari, Javad. (2018). Examining and explaining the resistance economy in the post-Jarjam era with an approach to jihadi management. Specialized Quarterly Journal of Advancement and Excellence Research, 5(3), 1-13. (in Persian)

Kimasi, Massoud.; Ghaffari-Nejad, Amir Hossein., & Rezaei, Solmaz (2016). The effect of sanctions on the country's banking system on their profitability. Researches of monetary banking, 9(28), 171-198. (in Persian)

Korotin, V. (2018). The Ukrainian crisis, economic sanctions, oil shock, and commodity currency Analysis based on EMD approach. Research in International Business and Finance, 15(2), 46-62.

Lopez A. (2015). Sanctions Design and Security Council Dynamics. UN Targeted Sanctions as Instruments of Global Goverance. Forthcoming, 9(2), 1-15.

Majlis Research Center, report (2016). Designers of sanctions against the Islamic Republic of Iran in the American government and Congress. Bureau of Political Studies, 106(30), 260-284. (in Persian)

Mirkina, Irina. (2018). FDI and sanctions: An empirical analysis of short-and long-run effects.European Journal of Political Econom, 42(3), 75-91.

Mottaghi, S. (2018). Explaining the Effectiveness of Economic Sanctions against the Islamic Republic of Iran in terms of Political Economy. Journal of the Islamic Revolutionary Approach, 42(3), 106-89. (In Persian)

Nademi, Yones., & hasanvand, daryosh. (2018). Sanctions Intensity and Poverty in Iran: The Need to Lift Sanctions from the Perspective of Human Rights, Strategic studies of public policy, 9(31): 171-153. (in Persian)

Neuenkirch, M., & Neumeier, F. (2015). The Impact of UN and US Economic Sanctions on GDP Growth. European Journal of Political Economy,40(3), 110–125.

Neuenkirch, M., & Neumeier, F. (2016). The Impact of US Sanctions on Poverty. Journal of Development Economics,12(1), 110–119.

Presley, K. W., & Boqiang, L. (2018). Exchange rate fluctuations, oil price shocks and economic growth in a small net-importing. economy Energy, 15(1), 402-407.

Sharbati, M.; Zeraatkish, Y.; Mohebi, M., & Negahdari, E. (2021). The Prediction of the Relationship between Moral Corruption, Sanctions and Economic Fluctuations on Foreign Direct Investment in Iran, Macroeconomics Research Letter, 15(30), 232-251. (in Persian)

Tehranchian, Amirmansour.; Rasekhi, Saeed., & Mustafapour, Yalda (2018). Threshold effects of exchange rate fluctuations on the added value of Iran's economic sectors. Scientific Research Quarterly of Applied Economic Studies of Iran, 28(2), 61-87. (in Persian)