مدل مفهومی ریشههای اخلاقی بحران محیط زیست | ||
| فصلنامه آب و توسعه پایدار | ||
| مقاله 8، دوره 9، شماره 4 - شماره پیاپی 26، زمستان 1401، صفحه 77-88 اصل مقاله (425.88 K) | ||
| نوع مقاله: مفهومی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jwsd.v9i4.2209.1180 | ||
| نویسندگان | ||
| احسان تمسکی1؛ مهدی کلاهی* 2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری- زمین، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران | ||
| 2استادیار، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، پژوهشکده آب و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| در دهههای اخیر، بحران تخریب محیطزیست، ابعاد گستردهای به خود گرفته و موجب نگرانیهای فراوانی شده است. این بحران، از آن رو که نتیجۀ بحرانی فکری و اخلاقی است، بایستی فارغ از جنبههای فنی و مهندسی، مورد بررسی قرار گیرد. در این پژوهش ضمن واکاوی روابط مختلف انسان و دیدگاههای متفکران ِ جریانساز در ارتباط با طبیعت، تلاش میشود که با ارائه مدلی مفهومی، ریشههای اخلاقی بحران محیطزیست تحلیل شود. بحرانهای محیطزیستی در ذیل نگرشهایی تشدید میشوند که ضمن تأکید بر انسانمداری، طبیعت را شیءای بیجان و فاقد شعور میدانند که بهرهای جز ماده بودن صرف، ندارد. مدل مفهومی این پژوهش، نشان میدهد که در تقابل با نقاط ضعف در جهانبینی خلقت، خودمحوری و دیگرگونهگریزی، به واسطه اثرات مثبتی که جهان هستی بر بحرانهای محیطزیستی دارد، نگرش «بوممحوری جهانوطنی» توسعه یافته است. اخلاق محیطزیست، اخلاقی جامع است؛ یعنی ضمن درنظرگرفتن فرهنگها، گونهها و زیستگاههای دیگر، جهانوطنی است. اخلاق محیطزیست از آنرو که جهانشمول است، میتواند مبنایی برای بسط اخلاق در حوزۀ محیط زیست قرار بگیرد. اخلاق بومشناختی، میتواند به عنوان یک اخلاق جهانشمول در حل بحرانهای پیچیده و تو در توی جهان امروز، کارا باشد. برای نیل به این هدف، نخست باید از جزئیات اخلاق انسانمحور آگاه شد و آن را با اخلاق محیطزیست مقایسه نمود. در یک کلام، اخلاق محیطزیست یا بهبیان دقیقتر، اخلاق بوممحوری، اخلاقی جهانوطنی است که قابلیت ایجاد اجماع بر چگونگی حل بحرانهای محیطزیستی را دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اخلاق محیطزیست؛ فلسفه اخلاق؛ خودمحوری؛ انسانمحوری گونهگرا؛ بوممحوری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 19,453 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,736 |
||