بررسی علل مهاجرت معکوس از نقاط شهری به روستایی در شهرستان کرمانشاه

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 8، دوره 21، شماره 1 - شماره پیاپی 42، بهار 1402، صفحه 235-260   

نوع مقاله: پژوهشی-کاربردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgrd.2023.78989.1195

نویسندگان

جمال فتح‌اللهی^{* 1}؛ خدیجه جشن پرووکانی^{2، 3}

¹استادیار اقتصاد، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

²کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

³معاون برنامه‌ریزی فرمانداری کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

چکیده

پدیده مهاجرت بی‌رویه از روستا به شهر یکی از بزرگ‌ترین مشکلات بیشتر کشورهای جهان سوم از جمله ایران است. یکی از مهم‌ترین راهکارهای رفع این مشکلات، تشویق برای مهاجرت معکوس به نقاط روستایی است؛ به همین دلیل، شناخت عوامل مؤثر بر مهاجرت معکوس موضوع پژوهش‌های مختلف بوده است. هدف این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر بر مهاجرت معکوس از نقاط شهری شهرستان کرمانشاه به نقاط روستایی است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی است. پژوهش حاضر از حیث روش جمع‌آوری داده‌ها، در مرحله طراحی مبانی نظری، اسنادی و در مرحله جمع‌آوری داده‌ها، پیمایشی با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته است. تحلیل داده‌ها نیز با کمک روش توصیفی-تحلیلی انجام می‌شود. جامعه آماری، خانوارهایی بودند که طی پنج سال اخیر به روستاهای شهرستان کرمانشاه مهاجرت کردند. پرسشنامه‌ها بین 384 خانوار از جامعه آماری به‌صورت تصادفی توزیع شد که 371 پرسشنامه تکمیل شد. ارزش‌گذاری متغیر وابسته با استفاده از طیف لیکرت چهارگزینه‌ای انجام شد. داده‌ها به روش تحلیل عاملی اکتشافی تجزیه و تحلیل شدند. برای ارزیابی میزان توافق درونی پرسشنامه نیز از آلفای کرونباخ استفاده شد. با توجه به آزمون‌­های موجود، 9 عامل مطالعه‌شده که توانستند 62 درصد از واریانس 38 گویه مربوط به عوامل مؤثر بر مهاجرت معکوس از نقاط شهری به روستایی را در شهرستان کرمانشاه تبیین کنند، به‌ترتیب عبارت‌اند از: مسکن، هزینه-درآمد خانوار، عامل فرهنگی-زیستی، میزان دسترسی به خدمات آموزشی و بهداشتی، عامل کالبدی، فرصت­‌های شغلی در محیط روستایی، عامل تعلق و بومی بودن، جاذبه­‌های گردشگری و صنایع‌دستی و درنهایت کمترین عامل تأثیرگذار بر مهاجرت معکوس سیاست­‌های حمایتی دولت از روستاییان است. در بین متغیرها، فراهم بودن امکانات آموزشی برای فرزندان با بار عاملی 85 درصد و حمایت‌های دولت از بخش کشاورزی در تأمین بذر، کود، سم و... با بار عاملی 84 درصد، بیشترین تأثیر در مهاجرت معکوس دارند.

کلیدواژه‌ها

مهاجرت معکوس؛ تحلیل عاملی؛ کرمانشاه

مراجع