بررسی وضعیت تربیت ‌سیاسی مبتنی بر بازسازی اجتماعی در برنامۀ ‌درسی مطالعات اجتماعی دورۀ متوسطه: یک مطالعۀ ترکیبی

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 3، دوره 20، شماره 3 - شماره پیاپی 45، پاییز 1402، صفحه 91-120   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2023.80580.1297

نویسندگان

زهرا یحیایی¹؛ سیروس منصوری^{* 2}

¹کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

²استادیار برنامه ریزی درسی،دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی وضعیت تربیت ­سیاسی مبتنی بر بازسازی اجتماعی در برنامه ­درسی مطالعات اجتماعی دوره متوسطه بود. رویکرد پژوهش، ترکیبی و روش استفاده‌شده، تحلیل محتوای کمی و کیفی بود. جامعه آماری پژوهش، کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول بود و نمونه براساس سرشماری کل کتاب‌ها و به شیوه هدفمند انتخاب شد. برای گردآوری داده‌ها از چک‌لیست محقق­ساخته استفاده شد و به‌منظور ارزیابی روایی شاخص‌ها از روایی محتوا (CVR) بر مبنای نظر متخصصان استفاده شد که نتیجه روایی محتوایی 98/0 به دست آمد. همچنین پایایی داده‌ها با استفاده از ضریب توافق 94 درصد محاسبه شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در بخش کمی از آمار توصیفی و به‌منظور آزمون تناسب توجه از آزمون خی­دو استفاده شد. همچنین در بخش کیفی از تحلیل مضمون استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش نشان داد که درمجموع 31 بار به مؤلفه تربیت سیاسی توجه شده است که شاخص‌های «آگاهی و درک مسائل سیاسی منطقه‌ای و بین‌المللی» با فراوانی 13 (1/41 درصد) و «حق تصمیم‌گیری افراد در سرنوشت سیاسی خویش» با فراوانی 10 (2/32 درصد) به‌ترتیب دارای بیشترین فراوانی بودند و شاخص‌های «حق انتقاد به مسئولین»، «حق انتقاد از نهادهای اجتماعی»، «پاسخ‌گویی نهادهای اجتماعی» و «معیار تشخیص و انتخاب اصلح در انتخابات» هرکدام با فراوانی 1 (3/3 درصد) کمترین میزان فراوانی را داشتند. به شاخص‌های «اصلاح نهادهای اجتماعی» و «توجه به کثرت‌گرایی سیاسی» هیچ توجهی نشده است. نتایج آزمون خی­دو نیز نشان داد که در پرداختن به مؤلفه­های تربیت سیاسی در کتاب­های مطالعات اجتماعی متوسطه، توازن مناسبی وجود ندارد.
 
 

کلیدواژه‌ها

تربیت سیاسی؛ برنامه ­درسی؛ مطالعات اجتماعی؛ بازسازی اجتماعی

مراجع