نقد الحاد عملگرایانۀ ریچارد داوکینز در کتاب پندار خدا | ||
| جستارهایی در فلسفه و کلام | ||
| دوره 55، شماره 1 - شماره پیاپی 110، شهریور 1402، صفحه 97-115 اصل مقاله (386.35 K) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/epk.2023.77198.1142 | ||
| نویسندگان | ||
| روح الله نظری* 1؛ حمیدرضا رمضانی درح2؛ محمد جعفری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری کلام اسلامی دانشگاه قم. | ||
| 2دانشجوی دکترا موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره | ||
| 3عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره | ||
| چکیده | ||
| امروزه مسئله کارآمدی دین از مهمترین مباحث الهیاتی بوده و با توجه به اینکه فهم آن نیازمند مقدمات فلسفی و علمی پیچیده نیست، بهآسانی میتواند عموم مردم را به خود مشغول کند؛ از این جهت، دستاویز ملحدان از جمله ریچارد داوکینز قرار گرفته است. در پی این رویکرد فایدهانگارانه به دین، داوکینز در برخی از فصول کتاب توهم خدا به رابطۀ دین و اخلاق پرداخته؛ اما نه آنگونه که در مباحث رابطۀ دین و اخلاق مرسوم است؛ بلکه داوکینز بحث اخلاق و دین را از این جهت کنکاش میکند تا با نفی کارآمدی اخلاقی دین، انکار دین را نتیجه بگیرد. نه اینکه صرفاً بگوید که اخلاق جدای از دین است و دین میتواند در عرصههای دیگر، مانند مباحث اعتقادی، ورود کند؛ بلکه با بیفایده جلوه دادن دین، به حقانیت آن هجمه وارد میکند. داوکینز در نفی اخلاق دینی، بحث خود را به دو صورت مطرح میکند؛ ابتدا از نگاه علمی و تکاملی، اخلاق بشری را تبیین میکند و در مرحله بعد، اخلاق دینی را نقادی میکند و سپس، با اثبات اخلاق بشری و نفی اخلاق دینی با رویکردی عملگرایانه نفی دین و خدا را نتیجه میگیرد. مقالۀ حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، فارغ از مباحث علمی و تکاملی وی ـ که در مقالات دیگر نقد شده است ـ به بررسی رویکرد عملگرایانه او پرداخته و نتایج زیر به دست آمده است؛ 1. نشان دادن مغالطۀ داوکینز در رویکرد عملگرایانۀ او. 2. ناقص بودن الگوی اخلاقی داوکینز. 3. نقد نگاه او به اخلاق دینی و تبیین الگوی عقلی شرعی از اخلاق دینی. | ||
| کلیدواژهها | ||
| الحاد عملگرا؛ داوکینز؛ پندار خدا؛ اخلاق؛ فواید دین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6,320 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14,560 |
||