تأثیر پی‌اچ و نور بر کارایی محلول پاشش نگهداری شده فلوآزیفوپ-پی-بوتیل، هالوکسیفوپ-آر-متیل و ستوکسیدیم علیه جودره (Hordeum spontaneum K. Koch)

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 6، دوره 37، شماره 4 - شماره پیاپی 62، زمستان 1402، صفحه 425-439   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.2023.80667.1128

نویسندگان

شهرام طاهری؛ اکبر علی وردی^* ؛ گودرز احمدوند

گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

چکیده

گاهی اوقات لازم است محلول پاشش آماده شده خواسته یا ناخواسته باید برای مدت زمانی، حتی چندین روز، در مخزن نگهداری شود. نگهداری محلول پاشش علف­کش­های بازدارنده آنزیم استیل کوآنزیم آ کربوکسیلاز نه تنها کاهش کارایی آنها به دلیل آب­کافت می­شود، بلکه ترکیبات حاصل از آب­کافت آنها سمیت بسیار بیشتری در مقایسه با خود علف­کش­ها بر موجودات غیرهدف در محیط زیست دارند. آزمایش حاضر با دو هدف 1) بررسی تأثیر مدت زمان نگهداری محلول پاشش هالوکسیفوپ-آر-متیل، فلوآزیفوپ-پی-بوتیل و ستوکسیدیم بر کارایی آنها در کنترل علف­هرز جودره و 2) بررسی تأثیر دو عامل پی­اچ آب سمپاشی و نور بر رابطه فوق اجرا گردید. پژوهش حاضر در سه آزمایش مستقل انجام گرفت که در هر کدام یکی از علف­کش­های مذکور بررسی شد. طرح آزمایشی برای هر آزمایش (هر علف­کش) به صورت فاکتوریل (6 × 2 × 9) در قالب طرح کاملاً تصادفی در 4 تکرار بود. اولین فاکتور شامل 6 سطح از مقدار علف­کش (صفر، 20، 40، 60، 80 و 100 درصد مقدار توصیه شده روی برچسب)، دومین فاکتور شامل 2 سطح از مقدار پی­اچ آب سمپاشی (5 و 8) و سومین فاکتور شامل 9 سطح از مدت زمان و شرایط نگهداری (صفر، 24، 48، 96 و 192 ساعت نگهداری تحت شرایط تاریکی، 12+12، 24+24، 48+48 و 96+96 ساعت نگهداری تحت شرایط تاریکی و روشنایی طبیعی) بودند. مقادیر ED₅₀ (مقدار علف‌کش لازم برای کنترل 50 درصدی) برای هالوکسیفوپ-آر-متیل و فلوآزیفوپ-پی-بوتیل تحت تاثیر پی­اچ آب سمپاشی قرار نگرفت. در حالی‌که با کاهش پی­اچ آب سمپاشی از 8 به 5، مقدار پارامتر  ED₅₀برای ستوکسیدیم به‌طور معنی­داری از 64/136 به 35/113 گرم ماده مؤثره در هکتار کاهش یافت که نشان‌دهنده آن است که کاهش پی­اچ آب می­تواند باعث بهبود کارایی ستوکسیدیم در کنترل جودره شود. در تیمار شاهد (تهیه محلول پاشش در همان روز سمپاشی با آبی دارای پی­اچ 8)، مقدار هالوکسیفوپ-آر-متیل، فلوآزیفوپ-پی-بوتیل و ستوکسیدیم لازم برای کاهش 50 درصدی وزن خشک جودره به‌ترتیب برابر 60/34، 64/80 و 64/136 گرم ماده مؤثره در هکتار بدست آمد. در هر وضعیتی (از نظر پی­اچ و نور)، با افزایش مدت زمان نگهداری محلول پاشش علف­کش­ها، مقادیر پتانسیل نسبی آنها به‌طور پیوسته کاهش یافت که حاکی از کاهش کارایی علف­کشی آنهاست. ستوکسیدیم حساسیت بسیار شدیدی به نگهداری محلول پاشش نشان داشت؛ به‌طوری‌که امکان نگهداری محلول پاشش ستوکسیدیم بدون اُفت کارایی آن، حتی به مدت یک روز و حتی با تغییر در پی­اچ و حذف نور میسر نشد. در حالی‌که با کاهش پی­اچ و نگهداری محلول پاشش هالوکسیفوپ-آر-متیل و فلوآزیفوپ-پی-بوتیل در شرایط تاریکی، می­توان از اُفت کارایی آنها تا دو روز جلوگیری کرد.

کلیدواژه‌ها

باریک‌برگ‌کش؛ تجزیه قلیایی؛ تجزیه نوری؛ دز مؤثر

مراجع