گونه شناسی سفال های اسلامی به‌دست‌آمده از شهر جیزد رشتخوار، خراسان رضوی

تاریخ و فرهنگ

مقاله 1، دوره 54، شماره 2 - شماره پیاپی 109، آبان 1401، صفحه 9-46   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jhistory.2023.80419.1196

نویسندگان

پرستو مسجدی^{* 1}؛ امیر ابراهیمی²؛ حسن نامی³؛ زهرا دهنویی⁴؛ فاطمه افشار⁵؛ مریم عطار²؛ سوسن عرب موذن²

¹دانشیار گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، خراسان رضوی، ایران

²دانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، خراسان رضوی، ایران

³عضو هیات علمی گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، خراسان رضوی، ایران

⁴دانشجوی کارشناسی ارشد باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، خراسان رضوی، ایران

⁵دانشجوی کارشناسی ارشد باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

شهر اسلامی جیزد، با وسعتی حدود 5/45 هکتار، در 12 کیلومتری شهر رشتخوار قرار دارد. با توجه به منابع و متون دورۀ اسلامی، این شهر که در قرون 5-8 هجری دارای اهمیت بسیار بوده، سرانجام درنتیجه زلزله متروک شده است. اطلاعات پیرامون این شهر بسیار محدود است؛ لذا با توجه به اهمیت این محوطه در قرون میانی اسلامی، شهر جیزد در تابستان 1400 مورد بررسی روشمند قرار گرفت. هدف از این پژوهش، معرفی و دسته‌بندی سفال­های به­دست­آمده از این محوطه است. این پژوهش درصدد است به این پرسش­ها پاسخ دهد که کدام­یک از انواع  سفال­های اسلامی در شهر جیزد قابل­شناسایی است؟ یافته­های سفالی موردمطالعه در کدام بازه زمانی تاریخ­گذاری می­شوند؟ روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و بر اساس یافته­های حاصل از مطالعات کتابخانه­ای و میدانی است. نتایج پژوهش فوق نشان داد که یافته­های سفالی این محوطه، در دو گروه اصلی بدون لعاب و لعاب­دار قرار می­گیرند و بر اساس مطالعات مقایسه­ای سفال­های محوطه، سابقه سکونت در محوطه به قرن 4 هجری برمی­گردد و با توجه به وجود سفال‌های گونه سلادون، بدل سلادون و چند قطعه مشکوک به سفال کوباچه نوع آبی نیلی، به ­نظر می­رسد که محوطه تا حدود قرن  9-10 هجری به­صورت محدود مسکونی بوده است.

کلیدواژه‌ها

خراسان؛ رشتخوار؛ محوطۀ جیزد؛ سفال

مراجع