فراتحلیل عوامل مؤثر بر مصرف فرهنگی در ایران

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 6، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 44، تابستان 1402، صفحه 165-186   

نوع مقاله: مروری

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2023.83563.1387

نویسنده

سیداحمد میر محمد تبار^*

استادیار جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

مصرف فرهنگی فعالیتی اجتماعی و کرداری روزمره است و فرهنگ به واسطة همین کردارهایی که مصرف فرهنگی می­نامیم تولید یا بارور می­شود. مصرف فرهنگی سبک زندگی ما و شکل نیازها و تمایلاتمان را سامان می­دهد و مواد لازم را برای تولید تخیلات و رؤیاهایمان فراهم می­کند. علاوه بر این، نشان­ دهندة تفاوت­ها و تمایزات اجتماعی و نمایانگر تولیدات ثانویة ما در به کارگیری ابزارهای موجود است. در سال­های اخیر، با توجه به اهمیت مصرف فرهنگی در ایران، تحقیقات متعددی در این حوزه انجام شده است. با در نظر گرفتن فراوانی و تنوع تحقیقات انجام‌شده در زمینه مصرف فرهنگی، نیاز به انجام تحقیقات ترکیبی مثل فراتحلیل در این حوزه احساس می­شود. اصلی­ترین سؤال پژوهش حاضر این است که مهم‌ترین عوامل مؤثر بر مصرف فرهنگی در تحقیقات انجام‌شده در ایران کدا‌م‌اند؟ روش تحقیق پژوهش حاضر، فراتحلیل است. جامعه آماری تحقیق همه­ مقالات معتبر علمی هستند که در سال­های 1380 تا 1400 با موضوع مصرف فرهنگی منتشر شدند. درنهایت 44 تحقیق انتخاب شده و با نرم­افزار جامع فراتحلیل (CMA₂) تحلیل شدند. یافته ­های تحقیق نشان داد که متغیرهای پایگاه اقتصادی-اجتماعی، سرمایه فرهنگی و سن در مقایسه با سایر متغیرها تاثیر زیادی بر مصرف فرهنگی در ایران دارند. نتایج اندازه اثرات نشان می­دهد که رابطه پایگاه اقتصادی-اجتماعی و مصرف فرهنگی، معادل 37/0 و در حد متوسط است. رابطه سرمایه فرهنگی و مصرف فرهنگی در تحقیقات مرور شده حدود 32/0 و در حد متوسط است. نتایج اثرات ترکیبی تصادفی نشان می­دهد که رابطه سن و مصرف فرهنگی معادل 26/0- و در حد کم است.

کلیدواژه‌ها

مصرف فرهنگی؛ پایگاه اقتصادی-اجتماعی؛ سرمایه فرهنگی؛ فراتحلیل؛ ایران

مراجع