فراتحلیل آگاهی از حقوق شهروندی در ایران (در بازۀ 1380 تا 1400)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 10، دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 43، تابستان 1402، صفحه 287-314   

نوع مقاله: مروری

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgrd.2023.82695.1286

نویسندگان

سیداحمد میر محمد تبار^{* 1}؛ زین العابدین افشار¹؛ سعید محمودی²

¹استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

²کارشناس ارشد جامعه شناسی،دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

در چند دهة اخیر حقوق شهروندی به یکی از پیچیده­ترین مسائل سیاسی و اجتماعی تبدیل شده و توجه متفکران و سیاست‌مداران زیادی را به خود جلب کرده است. در موضوع آگاهی از حقوق شهروندی و عوامل آن، تحقیقات متعدد با نتایج متفاوت در ایران انجام گرفته است که ترکیب و جمع­بندی نتایج مربوط، ما را به درک روشن­تری از این واقعیت پراهمیت رهنمون خواهد کرد. فراتحلیل حاضر با هدف شناسایی نقاط افتراق و اشتراک تحقیقات این حوزه و شناسایی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر آگاهی از حقوق شهروندی در ایران انجام شد. جمعیت آماری این تحقیق همه­ مقالات معتبر علمی بودند که در سال­های 1380 تا 1400 با موضوع آگاهی از حقوق شهروندی و عوامل آن منتشر شدند. ملاک انتخاب مقالات برای فراتحلیل، اندازه اثر عوامل بر آگاهی از حقوق شهروندی بود که درنهایت به انتخاب 22 مقاله معتبر انجامید. نتایج فراتحلیل نشان می­دهد، اول اینکه آگاهی از حقوق شهروندی در ایران در حد متوسط است؛ دوم اینکه از میان عوامل متعدد، مشارکت اجتماعی، پایگاه اقتصادی-اجتماعی و مصرف رسانه­ای در مقایسه با سایر عوامل، تأثیر بیشتری بر آگاهی از حقوق شهروندی در ایران داشته‌اند؛ سوم اینکه تحلیل اندازه اثر نشان می­دهد که اثر معنادار مشارکت اجتماعی، پایگاه اقتصادی-اجتماعی مصرف رسانه­ای بر آگاهی از حقوق شهروندی به ترتیب برابر 32/0، 27/0 و 26/0 بوده است. با توجه به تأثیر این متغیرها بر آگاهی از حقوق شهروندی می­توان پیشنهاد‌هایی مثل معرفی تشکل­ها، انجمن­ها سمن‌ها، سازمان‌های غیردولتی و... در زمینه­های مختلف به شهروندان و تشریح فعالیت‌های مختلف آنان برای افزایش میزان حضور در عرصه­های عمومی، استفاده از ظرفیت­های سازمان صداوسیما برای تولید برنامه‌هایی با موضوع شهروندی و فراهم آوردن زمینة مناسب برای مطالبة حقوق شهروندی از طریق برنامه‌های تلویزیونی، پیامکی و سامانه اینترنتی ارائه کرد.
 

کلیدواژه‌ها

فراتحلیل؛ اندازه اثر؛ آگاهی از حقوق شهروندی؛ مشارکت اجتماعی؛ مصرف رسانه­ای؛ کشور ایران

مراجع