تعیین حدود بهینه شاخص‌های منحنی توزیع اندازه منافذ خاک

آب و خاک

مقاله 5، دوره 37، شماره 5 - شماره پیاپی 91، آذر و دی 1402، صفحه 721-731   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jsw.2023.83150.1300

نویسنده

مهدی زنگی آبادی^*

بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان‌رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

چکیده

منحنی توزیع اندازه منافذ خاک و استفاده از حدود بهینه شاخص­های موقعیت و شکل این منحنی می­تواند به‌عنوان ابزاری برای بررسی و ارزیابی کیفیت فیزیکی خاک استفاده گردد. پژوهش حاضر در اراضی ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی طرق واقع در جنوب شرقی شهر مشهد با هدف تعیین حدود بهینه شاخص­های منحنی توزیع اندازه منافذ با استفاده از شاخص کیفیت فیزیکی خاک انجام شد. از 30 نقطه در قسمت­های مختلف ایستگاه با بافت و ساختمان متفاوت نمونه خاک تهیه و آزمایشات صحرایی و آزمایشگاهی لازم برای تعیین و محاسبه 35 ویژگی فیزیکی خاک انجام شد. شاخص عددی کیفیت فیزیکی خاک در قالب انتخاب مهم­ترین ویژگی­ها با استفاده از تجزیه مؤلفه­های اصلی، وزن­دهی و امتیازدهی آنها محاسبه و از آن به‌عنوان معیاری جهت دسته­بندی خاک­های مورد مطالعه در چهار کلاس کیفیت خاک استفاده شد. خاک­های کلاس یک با بیشترین کیفیت فیزیکی ملاک تعیین حدود بهینه شاخص­های موقعیت و شکل منحنی توزیع اندازه منافذ خاک قرار گرفت. نتایج نشان داد که خاک­های با بیشترین کیفیت فیزیکی نسبی، دارای منافذ با میانگین اندازه بزرگتر و تنوع اندازه کمتر از مقادیر بهینه ارائه شده در منابع می­باشند. در این مطالعه حدود بهینه شاخص­های موقعیت منحنی توزیع اندازه منافذ شامل میانگین، میانه و مد اندازه منافذ به‌ترتیب 7-2، 16-5 و 92-29 میکرومتر و شاخص­های شکل شامل انحراف معیار، کشیدگی و افراشتگی منحنی به‌ترتیب 81-22 میکرومتر، (33/0-)-(38/0-) و 15/1-14/1 تعیین گردید. استفاده از نتایج این مطالعه به‌منظور ارزیابی و مقایسه کیفیت فیزیکی خاک­های با بافت متوسط و سبک در مناطق با اقلیم نیمه­خشک ایران توصیه می­گردد.

کلیدواژه‌ها

شاخص های شکل؛ شاخص های موقعیت؛ کیفیت فیزیکی خاک

مراجع