راه‌‌کارهای پیشنهادی به منظور مدیریت پایدار و حفاظت مؤثر از آبخوان‌‌‌های مشترک مرزی

فصلنامه آب و توسعه پایدار

مقاله 8، دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 28، تابستان 1402، صفحه 65-84   

نوع مقاله: مروری

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jwsd.v10i2.2301-1202

نویسندگان

محمد نخعی¹؛ علی احمدی^{* 2}؛ علاهن شیخ‌زاده²

¹استاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

²دانشجوی دوره دکتری هیدروژئولوژی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

آب زیرزمینی یک منبع حیاتی تأمین‌‌کننده نیازهای آبی برای مصارف گوناگون می‌‏‏‏باشد. در سال‏‌های اخیر افزایش رشد جمعیت و تقاضا برای آب و تغییر اقلیم، منجر به برداشت بیش از حد آب زیرزمینی و کاهش کمی و کیفی این منبع ارزشمند در سطح جهانی شده است. با درک روزافزون وابستگی متقابل آب و توسعه، توجه به مدیریت پایدار آب زیرزمینی در آبخوان‏‌های مشترک مرزی برای مقابله با تهدیدهایی هم‌چون کمبود آب، غذا، انرژی، از بین رفتن اکوسیستم‏‌ها و تنوع زیستی و از همه مهم‌تر کاهش امنیت انسانی، امری الزامی است. بنابراین برای دستیابی به افزایش سطح همکاری به‏منظور استفاده عادلانه و پایدار از آبخوان‏‌های مشترک مرزی کشور و هم‌چنین جلوگیری از هر گونه اختلاف و مناقشات در آینده، از تجارب موفق همکاری‏‌های بین‏‌المللی میان آبخوان‏‌های مشترک مرزی هم‌چون توافق‌‏نامه آبخوان ژنو (میان فرانسه و سوئیس)، استفاده نموده و پیشنهاداتی در این زمینه ارائه شده است. راهکار پیشنهادی شامل انعقاد توافق‌‌نامه اولیه برای همکاری بیشتر در زمینه شناسایی پارامترهای فنی، فرهنگی-اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و حقوقی با مشارکت و فعالیت تمام سازمان‌‌های دولتی، غیردولتی، کارشناسان فنی و متخصص، جوامع دانشگاهی و مدنی در یک مجموعه مشترک، تأمین منابع مالی برای دستیابی به مطالعه جامع وضعیت آبخوان مشترک، اشتراک‌‌گذاری اطلاعات قابل اعتماد در یک پایگاه مشترک، ایجاد یک سازمان مورد توافق کشورهای ذی‌‌نفع و تعریف قوانین و تعهدات لازم، تشکیل کمیته مشورتی به‏‌منظور کاهش اختلافات و نظارت بر اجرای تعهدات و در آخر ارائه یک چارچوب جامع در قالب یک توافق‏‌نامه مشترک میان کشورهای ذی‌‌نفع با یک آبخوان مشترک می‌‌باشد.

کلیدواژه‌ها

آبخوان مشترک مرزی؛ توسعه پایدار؛ مدیریت آب زیرزمینی؛ راهکار مدیریتی

مراجع