بررسی استفادههای ملاصدرا از آرای غزالی در مسئلهٔ وحدت شخصی وجود | ||
| جستارهایی در فلسفه و کلام | ||
| دوره 56، شماره 1 - شماره پیاپی 112، شهریور 1403، صفحه 243-268 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: Scientific & Research | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/epk.2023.81777.1229 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد جواد اخگری* 1؛ عباس جوارشکیان2؛ جهانگیر مسعودی3 | ||
| 1گروه فلسفه و حکمت اسلامی/ دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری/ دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2گروه فلسفه و حکمت اسلامی / دانشکده الهیات و معارف اسلامی/ دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 3استاد دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| بررسی آرای غزالی و ملاصدرا در مسئلهٔ وحدت شخصیِ وجود نشان میدهد که بهرغم اختلاف مبانی، در دستیابی به نتایج و اهداف این بحث اتفاقنظر دارند. ملاصدرا در مواضع مختلف از آثار خود به آرای غزالی در مسئلهٔ وحدت شخصی وجود استناد کرده و دیدگاه غزالی را مؤید جمع بین روش عقلی و شرعی در این مسئله به شمار آورده است. ملاصدرا در تحلیل این مسئله، در مراحلی به آرای غزالی استناد کرده است، ازجمله: 1. کثرت ممکنات، که بر طبق آن باور به وحدت شخصی وجود بهمعنای انکار وجود ممکنات نیست؛ 2. وجود حقیقی خداوند و وجود مجازی ممکنات، که براساس آن وجود خداوند متعال و وجه او تنها وجود حقیقی است و ماسوای حق، وجود مجازی دارند. سؤال اصلی این است که «ملاصدرا در مسئلهٔ وحدت شخصی وجود چه استفادههایی از آرای غزالی داشته و با استناد به آنها به چه نتایجی دست یافته است؟» این نوشتار، از روش عقلی و استدلالی و بهتناسب مسئله نیز از روش نقلی و آیات قرآن بهره جسته است. ملاصدرا براساس مبانی فلسفی خود و با استفاده از آرای غزالی در این مسئله به حل برخی مسائل فلسفی و کلامی پرداخته است، مانند: «معرفتداشتن تمامی موجودات»، «تبیین طریقهٔ صدیقین» و «نسبت توحید الخاصی با اختیار بندگان»؛ هرچند هدف اصلی خود از این استنادها را مطابقت عقل و شرع بر شمرده است. حاصل آنکه، گفتمان فکری غزالی و ملاصدرا قرابتهای بسیار جدی دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حدّت شخصیِ وجود؛ توحید الخاصی؛ کثرت ممکنات؛ وجود حقیقی و مجازی؛ غزالی؛ ملاصدرا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,129 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,126 |
||