مطالعه زمین‌ شیمی، ایزوتوپ های Sr، Nd و جایگاه زمین‌ ساختی توده های نفوذی در محدوده اکتشافی بالازرد، جنوب‌ غرب نهبندان

زمین شناسی اقتصادی

دوره 15، شماره 3 - شماره پیاپی 38، 1402، صفحه 1-24   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.2023.83438.1083

نویسندگان

روح اله میری بیدختی^{* 1}؛ محمدحسن کریم پور²؛ ژوزه فرانسیسکو سانتوس³؛ مهدی بمانی⁴

¹استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

²استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³دانشیار، گروه علوم زمین‌‌، دانشگاه آویرو، آویرو، پرتغال

⁴استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی و مهندسی، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

چکیده

محدوده اکتشافی بالازرد در 120 کیلومتری جنوب­ غرب نهبندان و در بخش مرکزی بلوک لوت واقع شده ­است. این محدوده پوشیده از سنگ ­های آتشفشانی با سن ائوسن بوده که توده ­های نفوذی بصورت استوک و دایک در آن نفوذ کرده ­اند. بافت غالب این واحدها پورفیری با فنوکریست­ هایی در اندازه میلیمتر شامل کانی­ های پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن و کانی­ های پلاژیوکلاز،  کوارتز و کانی ­های تیره در زمینه هستند. براساس رده­بندی شیمیایی، واحدهای نفوذی منطقه شامل مونزوگابرو، گابرودیوریت و مونزودیوریت می ­باشند. این توده ­های نفوذی، کالک­آلکالن پتاسیم ­­بالا و با ماهیت متاآلومینوس می ­باشند. غنی‌شدگی LREE نسبت به HREE و غنی ­شدگی عناصر LILE نسبت به HFSE و همچنین بی ­هنجاری P، Nb و Ti شواهد مهمی است که نشان می ­دهد توده ­های نفوذی بالازرد در کمربند ماگمایی زون فرورانش تشکیل شده ­اند. عنصر Eu ناهنجاری منفی نشان می­ دهد و مقدار Eu/Eu* از 76/0 تا 96/0 در تغییر است. ناهنجاری منفی Eu احتمالاً بعلت حضور کانی پلاژیوکلاز در سنگ منشاء ماگما می ­باشد. مقدار ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr   اولیه بین 706/0 تا 707/0 و مقدار εNd_i بین 9/1- و 2/3- است که نشان­ دهنده آغشتگی ماگما با پوسته قاره ­ای می ­باشد. مطالعات ژئوشیمیایی این پژوهش نشان می ­دهد که توده­های نفوذی بالازرد هم ­خاستگاه بوده و از ذوب پوسته اقیانوسی در زون فرورانش در حاشیه فعال قاره منشاء گرفته و در حین جایگیری در سطوح کم ­عمق با پوسته قاره ­ای آغشتگی پیدا کرده ­اند.

کلیدواژه‌ها

ژئوشیمی؛ زون فرورانش؛ بالازرد؛ نهبندان؛ بلوک لوت

مراجع