نگاهی نو به جایگاه عدالت شاهد و طُرُق احراز آن، در فقه و حقوق ایران | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 1، دوره 57، شماره 2 - شماره پیاپی 141، تابستان 1404، صفحه 11-34 اصل مقاله (1003.3 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2023.80737.1524 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد مهدی الشریف1؛ رضا قاسمی رستمی* 2؛ سید محسن قائم فرد3؛ سید وحید صادقی2 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدهٔ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 3استادیار گروه حقوق، دانشکدهٔ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| تبصرۀ مادۀ 195 قانون مجازات اسلامی با بیانی مُغلَق، اکتفا به «حسن ظاهر» را برای «شهادت» به عدالت گواهان ناکافی دانسته و تعدیل و تزکیۀ شهود را منوط به علم و اطمینان کرده است. هرچند باتوجه‌به مبانی فقهی این ماده می‌توان گفت که برخلاف شهود تزکیه، شخص قاضی می‌تواند به حسن ظاهر شاهدان به‌عنوان امارۀ تعبدی بر عدالت آن‌ها اعتماد کرده و شهادت ایشان را بینۀ شرعی قلمداد کند؛ اما امروزه باتوجه‌به گستردگی روابط اجتماعی، به‌ندرت موردی یافت می‌شود که قاضی، شاهدان را به حسن ظاهر و عدالت بشناسد تا بتواند از بینۀ شرعی و آثار اثباتی تعبدی آن سخن گوید. ازاین‌رو به قاضی اجازه داده شده که به گواهی گواهانی که عدالت آن‌ها احراز نشده است، در حد یک «امارۀ قضایی» و طریق عقلایی و غیرتعبدیِ کشف واقع ترتیب اثر دهد و در این صورت، دیگر بحث نصاب شهود و نوع دعوا مطرح نبوده و اعتبار گواهی گواهان در گروِ انگیختنِ علم یا ظن برای دادرس خواهد بود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| عدالت؛ شاهد؛ حسن ظاهر؛ شیاع؛ معاشرت؛ امارۀ تعبدی؛ امارۀ قضایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,756 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,753 |
||