رهیافتهای مواجهه با چالشهای اخلاقی احکام کیفری اسلام | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 7، دوره 56، شماره 3 - شماره پیاپی 138، پاییز 1403، صفحه 159-188 اصل مقاله (1014.17 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2022.73853.1234 | ||
| نویسندگان | ||
| ناصر ذاکر شوشتری1؛ حسین ناصری مقدم* 2؛ محمدتقی فخلعی2 | ||
| 1دانشآموختهٔ دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| 2استاد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| احکام جزایی بخشی از پیکرۀ شریعت اسلامی را تشکیل میدهند. در دنیای جدید برخی مدعیاند بعضی از این احکام از قبیل اعدام مرتد، شیوههای خشن مجازات، لوث و قسامه، قصاص مادر و... با معیارهای اخلاقی مغایر هستند. در مواجهه با این مسئله، سه رهیافت اصلی را شاهدیم: مدافعهجو و توجیهگرا؛ منتقد و اصلاحگرا؛ اخلاق/عقلگرا. دستهٔ نخست اساساً منکر وجود هرگونه چالشی است و احکام شرعی را منطبق بر اخلاق دینی میداند. گروه دوم با قبول اصل چالش، اصلاحاتی در این موارد به عمل میآورد. اما رهیافت اخلاقگرا ضمن تأکید بر لزوم انطباق شریعت با گزارهها و هنجارهای اخلاقی، به ایجاد تغییرات اساسی در مبانی احکام جزایی باور دارد. این جستار با بهکارگیری روش تحلیلیانتقادی درصدد ارائۀ راهحلی عملی جهت رفع تغایر میان برخی از احکام جزایی با معیارهای اخلاقی و جامعهپذیرترکردن آنهاست. باور نگارندگان آن است در مواردی که حکمی جزایی با عقلانیت و وجدان جمعی در تغایر باشد، گزارۀ اخلاقی مقدم میشود؛ ازاینرو ضروری است پارهای از احکام جزائی در پرتوِ اصول اخلاقی و عقلانی مورد بازخوانی واقع شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اخلاق هنجاری؛ نظام کیفری اسلام؛ احکام جزایی؛ عدالت کیفری؛ فلسفهٔ فقه جزایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,044 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,803 |
||