سنجش سطوح توسعه یافتگی محلات شهری براساس برخورداری از شاخص‌های شهر خلاق (مطالعه موردی: منطقه یک کلانشهر مشهد)

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 12، شماره 3 - شماره پیاپی 30، پاییز 1404، صفحه 28-50   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2024.83284.1327

نویسندگان

آناهیتا عبداللهی¹؛ عزت الله مافی^{* 2}؛ مهدی وطن پرست³

¹دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران

²دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

³استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران

چکیده

توسعه بی رویه شهرها، افزایش جمعیت و تغییرات شیوه های زندگی، مسائل متعددی را برای مدیریت شهری ایجاد نموده است. این پژوهش در راستای دستیابی به دو هدف اصلی انجام شد. اول اینکه منطقه یک از کلانشهر مشهد به لحاظ شاخص‌های شهر خلاق در چه وضعیتی قرار دارد. دوم اینکه از لحاظ شاخص‌های شهر خلاق، محلات موجود در این منطقه تا چه اندازه توسعه یافته هسند. روش انجام پژوهش توصیفی ـ تحلیلی انتخاب شد. ابتدا شاخص های شهر خلاق در چهار بعد سرمایه ساختاری، سرمایه اجتماعی، سرمایه انسانی و سرمایه فرهنگی انتخاب گردید. برای گردآوری اطلاعات از روش پرسشنامه استفاده شده و ساماندهی اطلاعات در نرم افزار SPSS انجام گرفت. برای توصیف وضعیت منطقه مورد مطالعه، از جداول فراوانی، نمرات میانگین و آزمون تی و در ادامه برای رتبه بندی محلات از روش مقایسه زوجی و مدل تاپسیس استفاده شد. نتایج نشان داد که سطح معنی داری برای چهار شاخص اصلی در منطقه یک، کمتر از 05/0 است. شاخص سرمایه انسانی با نمره میانگین 52/3 نسبت به سه شاخص دیگر از وضعیت بهتری برخوردار بود. شاخص‌های سرمایه ساختاری، فرهنگی و اجتماعی در رتبه های دوم تا چهارم قرار گرفتند. طبق نتایج مدل تاپسیس، در بین 11 محله مورد مطالعه، از لحاظ شاخص‌های شهر خلاق تفاوت وجود دارد. نتیجه نهایی حاکی از آن است که شهر خلاق، نیازمند توسعه شبکه محله‌های خلاق است. از این رو شناسایی ظرفیت ها و پتانسیل‌های درونی در محلات منطقه یک شهرداری مشهد و تدوین سند توسعه محلات مبتنی بر شاخص های شهر خلاق ضرورت دارد.

کلیدواژه‌ها

شهر خلاق؛ محلات شهری؛ محله خلاق؛ مشهد

مراجع