مطالعه کیفی آسیب های فضای مجازی در دانش آموزان شهر اراک

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 6، دوره 21، شماره 3 - شماره پیاپی 49، پاییز 1403، صفحه 157-185   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2024.86823.1480

نویسندگان

سیداحمد میر محمد تبار¹؛ مجتبی محمدی جلالی فراهانی^{* 2}؛ صمد عدلی‌پور³

¹استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه اراک، اراک، ایران

²استادیار گروه مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

³دکتری جامعه شناسی، دانشگاه تبریز،تبریز، ایران

چکیده

فضای مجازی دنیای جدیدی برای کشف و یادگیری دانش‌آموزان ایجاد کرده است. معلمان و خانواده‌ها دانش‌آموزان را تشویق می‌کنند تا از فضای مجازی برای یادگیری خود استفاده کنند؛ اما هر محتوایی در فضای مجازی برای دانش‌آموزان مناسب نیست. این اطلاعات مزایای بی‌شماری را برای کاربران فراهم می‌کند. با این حال، با تهدیدهای جدی نیز همراه است. هدف از تحقیق حاضر مطالعۀ کیفی آسیب‌های فضای مجازی در دانش‌آموزان متوسطۀ اول شهر بوده است. برای تحقق این هدف از روش کیفی استفاده شد. داده‌های این مطالعه از روش مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته گردآوری و از روش تحلیل مضمون برای تحلیل داده‌ها استفاده شده است. با کمک نمونه‌گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری با 14 نفر از دانش‌آموزان متوسطۀ اول شهر اراک مصاحبه شد و نهایتاً داده‌های گردآوری‌شده در قالب 2 مضمون کلان و 8 مضمون سازمان‌دهنده، کدگذاری و تحلیل شد. نتایج نشان می‌دهد که شش دستۀ کلی آسیب‌های خانوادگی، آسیب‌های تحصیلی، آسیب‌های اجتماعی، آسیب‌های روانی، آسیب‌های مذهبی و آسیب‌های جسمی را می‌توان به‌عنوان آسیب‌های فضای مجازی دانش‌آموزان در نظر گرفت. دو دستۀ دلایل خانوادگی (خانوادۀ گسسته و پریشان و سوء مدیریت و نظارت) و اجتماعی (فقدان سواد رسانه‌ای، فشارهای هنجاری و گذران اوقات فراغت) مهم‌ترین دلایل ایجاد آسیب های فضای مجازی مطرح شدند. در انتها باید بیان کرد که استفاده از فضای مجازی به بخش جدانشدنی از زندگی دانش‌آموزان تبدیل شده است و حضور بیشتر در این فضا بدون داشتن سواد رسانه‌ای و جذابیت فضای واقعی مثل خانواده و مدرسه می‌تواند اثرات جبران‌ناپذیری بر دانش‌آموزان داشته باشد.
 

کلیدواژه‌ها

آسیب‌های فضای مجازی؛ دانش‌آموزان متوسطۀ اول؛ دلایل خانوادگی؛ دلایل اجتماعی

مراجع