بررسی خطرپذیری سیلاب در محدودۀ شهری مشهد با استفاده از تکنیکهای GIS | ||
| جغرافیاوتوسعه ناحیه ای | ||
| مقاله 8، دوره 22، شماره 1 - شماره پیاپی 46، بهار 1403، صفحه 229-251 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی- مطالعه موردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgrd.2024.83614.1308 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد ذاکریان1؛ ابوالقاسم امیراحمدی* 2؛ لیلا گلی مختاری3 | ||
| 1ادانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران | ||
| 2استاد ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران | ||
| 3دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش، بررسی میزان خطرپذیری سیلاب در محدودۀ شهری مشهد و نقش کانالهای سیلابی هنگام وقوع سیلاب است. برای رسیدن به این هدف از روش AHP در محیط نرم افزار ArcGIS استفاده شد. پارامترهای شامل فاصله از رودخانه، شیب، تراکم کانالها، فاصله از کانالها، بارش، پوشش گیاهی، جاده و راه ارتباطی، طبقات ارتفاعی، تراکم زهکشی، فاصله از مسیلها و کاربری اراضی بود. سپس با تهیۀ لایههای مورد نیاز محدودۀ شهر، اقدام به تعیین وزن هر لایه براساس میزان اهمیت آن، زمان بروز سیلاب شد. پس از وزندهی نهایی، لایهها بهصورت دو به دو (AHP) با نرمافزار Expert Choice مقایسه و ماتریس حاصل از این مقایسات به نرمافزار Idrisi منتقل و ضریب نهایی برای هر لایه تعیین شد. درنهایت با اعمال این ضرایب از طریق منوی Weighted Overlay در نرمافزار ArcGIS نقشۀ پهنهبندی خطر سیلاب در محدودۀ شهری مشهد مشخص شد. بنابر نتایج، از کل مساحت محدودۀ شهری مشهد، درمجموع 32/6 کیلومتر مربع دارای خطر سیلاب خیلی کم، 82/23 کیلومترمربع خطر کم، 06/260 کیلومترمربع خطر متوسط، 88/41 کیلومترمربع خطر زیاد و 04/2 کیلومترمربع خطر خیلی زیاد است. حدود 1% از کل محدودۀ شهری دارای خطر خیلی کم، 7% دارای خطر کم، حدود 77% از کل محدودۀ شهری دارای خطر متوسط، 12% دارای پتانسیل زیاد و 3% از محدودۀ شهری مشهد دارای پتانسیل خیلی زیاد است. نتایج نشان میدهد که شیبهای 0 تا 3 درجه که بیشتر، کاربری شهری دارند مکان مناسبی برای استحصال هستند. بنابراین مناطق با استحصال خیلی خوب، مناطقی هستند که ازلحاظ شیب و پوشش، شرایط مناسبتری دارند. با توجه به نقش کانالهای سیلابی در سیلاب، مشخص شد در نقاطی که تراکم کانالها بیشتر بوده، احتمال وقوع سیلاب کمتر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خطرپذیری؛ سیلاب؛ GIS؛ مشهد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 518 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 332 |
||