تأثیر زمان و غلظت‌های مختلف هیپوکلریت‌ سدیم، قارچ‌کش کاربندازیم و کلرید جیوه در مهار آلودگی‌ پیاز لاله واژگون (Fritillaria spp.) در محیط کشت بافت

علوم باغبانی

مقاله 15، دوره 38، شماره 2 - شماره پیاپی 62، تابستان 1403، صفحه 465-478   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jhs.2024.86540.1322

نویسندگان

لطافت مرادی؛ سید نجم الدین مرتضوی^* ؛ میترا اعلائی

گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

رفع آلودگی به­عنوان یک چالش اساسی در تکنیک کشت سلول، بافت و اندام گیاهی به‌شمار می‌رود. با اینکه روش‌های مختلفی برای این منظور وجود دارد، امّا توسعه روش‌های ضدعفونی مختص هر گونه یک عامل مهم در استقرار و موفقیت سیستم کشت بافت به‌شمار می‌رود. لذا، پژوهش حاضر به­منظور بررسی تأثیر زمان و غلظت‌های مختلف هیپوکلریت‌ سدیم، قارچ­کش کاربندازیم و کلرید جیوه در مهار آلودگی‌ پیازهای لاله واژگون (Fritillaria spp.) در محیط کشت بافت به­صورت طرح کاملاً تصادفی در آزمایشگاه بیوتکنولوژی دانشگاه زنجان اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل قارچ­کش 0/1 درصد در زمان‌های مختلف (صفر، 30،25، 35 و 40 دقیقه)، پنج سطح هیپوکلریت سدیم (صفر ، 1، 1/5، 2، 2/5 و 3 درصد) در زمان‌های مختلف (صفر ، 7، 9، 10، 12 و 15 دقیقه)، الکل 70 درصد با زمان (صفر ، 60 و 90 ثانیه) و کلرید جیوه (صفر ، 0/1 و 0/2 درصد) بود. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که با وجود اینکه کمترین درصد آلودگی در زمان 40 دقیقه قارچ­کش کاربندازیم، الکل 70 درصد در زمان 90 ثانیه، غلظت 3 درصد و زمان 15 دقیقه هیپوکلریت سدیم و غلظت 0/2 درصد کلرید جیوه حاصل شد، امّا میزان زنده‌مانی ریزنمونه‌ها به کمترین میزان کاهش یافت و باعث قهوه‌ای شدن ریزنمونه‌ها شد. طبق نتایج حاصل، بهترین تیمار با رفع آلودگی 80 درصد و درصد زنده­مانی بالا، زمان 30 دقیقه قارچ­کش، زمان 60 ثانیه الکل 70 درصد، هیپوکلریت سدیم 2 و 2/5 درصد به­ترتیب به‌مدت 12 و 10 دقیقه و کلرید جیوه 0/1 درصد به‌مدت هفت دقیقه بود. لذا استفاده از تیمارهای ذکر شده در شرایط کشت درون شیشه‌ای، جهت کاهش آلودگی و ریزازدیادی پیازهای گیاه لاله واژگون پیشنهاد می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

انقراض؛ درون شیشه‌ای؛ ریزازدیادی؛ کمیاب؛ گندزدایی

مراجع