تحلیلی بر وضعیت حکمروایی شایسته در نقاط شهری استان سمنان

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 12، شماره 3 - شماره پیاپی 30، پاییز 1404، صفحه 116-138   

نوع مقاله: پژوهشی-مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2024.85714.1365

نویسندگان

علی اکبر تقی پور^{* 1}؛ محمد کاظم شمس پویا²

¹دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

²دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

در شیوه­های نوین ادارۀ امور حکومتی، جامعۀ مدنی و مردم نیز در تصمیم‌گیری­ها دخالت داده می­شوند. در این راستا حکمروایی شایستۀ شهری الگووارۀ جدیدی است که مورد توجه محافل علمی و نهادهای مختلف قرار گرفته است. حکمروایی در مقایسه با شیوه­ها و فرآیندهای سنّتیِ تصمیم­گیری و سیاستگذاریِ حکومتی که معمولاً بالا به پایین بوده و به‌صورت فرآیندهایی غیرمشارکتی و بدون دخالت بازیگران، گروه­ها، افراد و ذی­نفعانِ غیرحکومتی انجام می­پذیرد، به‌مثابه فرآیند تصمیم­گیری مشارکتی تعریف می‌شود. از این رو مقالۀ حاضر با هدف سنجش وضعیت مؤلفه­های حکمروایی شایسته در نقاط شهریِ اصلی و پرجمعیت بخش مرکزی هشت شهرستان استان سمنان صورت پذیرفت. بنابراین 220 پرسشنامه در شهرستان­های استان میان شهروندان به شیوۀ  تصادفی توزیع گردید. نتایج نیز در نرم­افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای رتبه­بندی مؤلفه­ها از آزمون رتبه­بندی فریدمن و برای تعیین تفاوت میانگین­ها از آزمون تحلیل واریانس (آنوا) استفاده گردید. نتایج نشان داد که در میان مؤلفه­های حکمروایی شایسته به ترتیب مؤلفه­های مشارکت، قانونمندی، کارایی و اثربخشی بیشترین امتیاز و مؤلفه­های مسئولیت­پذیری، پاسخگویی و شفافیت امتیاز کمتری را کسب کردند. همچنین اختلاف معنی­داری بین میانگین شهرهای سمنان، شاهرود، دامغان، گرمسار، مهدیشهر، سرخه، میامی و آرادان وجود دارد. بر این مبنا وضعیت مؤلفه­های حکمروایی شایسته در نقاط مورد اشاره ضعیف ارزیابی می­گردد. حکمروایی ضعیف می­تواند مشارکت­گریزی شهروندان و بی‌اعتمادی شهروندان به مدیران و عناصر رسمی نظام حکمروایی را در پی داشته باشد. در مقابل حکمروایی شایسته می­تواند منجر به همگرایی شهروندان، اعتماد آنان به دولت و نهادهای رسمی و توزیع عادلانۀ خدمات و زیرسا­خت­ها گردد که خود در افزایش کارایی و اثربخشی مؤثر است.

کلیدواژه‌ها

استان سمنان؛ سیاستگذاری؛ حکمروایی شایسته شهری؛ حکومت

مراجع