پیش‌نگری تغییرات مقدار بارش فرین با دوره بازگشت‌های مختلف در ایران بر اساس رویکرد همادی ده مدل‌ CMIP6 در آینده نزدیک

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 9، دوره 13، شماره 3 - شماره پیاپی 51، پاییز 1403، صفحه 214-246   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2024.86464.1456

نویسندگان

سکینه خان سالاری¹؛ سیده عاطفه محمدی²؛ زهرا قصابی^{* 1}؛ حسن صالحی³

¹استادیار پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

²پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

³اداره کل هواشناسی استان کهگیلویه و بویر احمد، یاسوج، ایران

چکیده

در پژوهش حاضر تغییرات مقدار بارش فرین با دوره بازگشت­ های مختلف در دوره 2050-2026 با ترکیب وزنی 10 مدل CMIP6 در سناریوهای مختلف مطالعه شد. طبق رتبه ­بندی مکانی و زمانی ظرفیت­ های شبیه­ سازی تاریخی 10 مدل CMIP6 در ایران، وزن­ های مربوط به هر یک از مدل­ ها به دست آمد. سپس با استفاده از روش وزن‌دهی مبتنی بر رتبه، پیش‌نگری مقدار بارش فرین در منطقه موردمطالعه انجام شد. در ادامه بارش­ های فرین در بهترین توزیع آﻣﺎری ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ داده­ﻫﺎ برای هر یک از ایستگاه­ ها که در 84 درصد ایستگاه ­ها توزیع log-Pearson type3 با آزمون کای­ اسکوئر انتخاب گردید. در دوره­ تاریخی (1990-2014) و آینده در هر سه سناریو و دوره بازگشت­ های مختلف محاسبه شد. مقایسه پیش­ نگری بارش­ های فرین با دوره تاریخی نشان داد که درصد تغییرات مقدار بارش فرین پیش ­نگری شده در سناریو SSP2-4.5، نسبت به دو سناریو دیگر بیشتر است. همچنین به سمت دوره بازگشت­ های طولانی­ تر درصد افزایش مقدار بارش پیش ­نگری شده افزایش و منطقه رخداد آن نیز گسترش می ­یابد. بیشترین افزایش مقدار بارش فرین پیش­ نگری شده (بیشتر از 25 درصد) در سناریو خوش­بینانه در ایستگاه ­های گرگان، بابلسر، بجنورد، اراک، اصفهان و زاهدان، در سناریو میانه در ایستگاه­ های گرگان، سنندج، همدان، اراک، کاشان، اصفهان، شیراز، فسا، میناب، بوشهر، بندرعباس، بندرلنگه، ابوموسی و در سناریو بدبینانه در ایستگاه­ های بجنورد، بیرجند، اراک، کاشان و سمنان مشاهده ­شد. افزایش مقدار بارش فرین بیش از 25 درصد در ایستگاه اراک در هر سه سناریو (حدود 70 درصد در سناریوهای SSP1-2.6 و SSP2-4.5، حدود 50 درصد در سناریوی SSP5-8.5 در دوره بازگشت 200 ساله) مشاهده شد.

کلیدواژه‌ها

رویدادهای بارش شدید؛ مدل‌های پیش‌بینی اقلیمی؛ تحلیل دوره بازگشت؛ مدل‌های CMIP6؛ مسیرهای اجتماعی-اقتصادی مشترک؛ ریزگردانی آماری

مراجع