سنجش و ارزیابی الگوی توسعه کالبدی- فضایی شهر یاسوج

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 32، بهار 1405، صفحه 28-49   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2024.87857.1418

نویسندگان

مهدی احساسی خواه¹؛ کرامت اله زیاری^{* 2}؛ عباس رجایی³؛ احمد پوراحمد⁴؛ حسین حاتمی نژاد⁴

¹دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

²استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران،

³دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

⁴استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

الگوی توسعه فیزیکی – کالبدی یکی از موضوعات مهم و کلیدی قرن بیست و یکم در ارتباط با بحث پایداری شهر است. این الگو به‌عنوان الگوی توسعه فضایی فعالیت‌های انسان در برهه خاصی از زمان تعریف می‌گردد و به دو دسته کلی گسترش پراکنده یا افقی و الگوی فشرده طبقه‌بندی می‌گردد. شناخت الگوی توسعه کالبدی شهر و ارزیابی الگوی میزان فشردگی و پراکندگی آن جهت هدایت آن در راستای توسعه پایداری شهری امری ضروری برای تمام جوامع شهری است، چراکه امروزه اغلب پژوهشگران و مدیران شهری اعتقاد‌ دارند که ارتباط معناداری بین الگوی توسعه کالبدی شهر با پایداری وجود دارد. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل الگوی توسعه کالبدی – فضایی شهر یاسوج با استفاده از پردازش تصاویر ماهواره‌ای و مدل‌های کمی است. روش‌شناسی تحقیق، ترکیبی از روش‌های قیاسی و استقرایی است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که در طی چهار دهه اخیر (1400-1370)، بیشترین میزان توسعه فیزیکی شهر یاسوج در جهات شمال غربی، غرب و جنوب بوده است. از سویی دیگر نتایج حاکی از بالا بودن نرخ رشد توسعه کالبدی شهر بر نرخ رشد جمعیت شهری است. همچنین الگوی رشد کالبدی شهر یاسوج طی دوره 1395-1365 دارای الگوی توسعه افقی و اسپرال بوده است که بیشترین میزان توسعه کالبدی افقی مربوط به سال 1385 با ضریب آنتروپی برابر با 33/1 می‌باشد. ازاین‌رو کنترل و نظارت بر ساخت‌وسازهای شهری در محور شمال غرب و غرب و مدیریت اسکان مهاجران می‌تواند راهبرد مهمی در هدایت توسعه کالبدی شهر یاسوج باشد.

کلیدواژه‌ها

الگوی اسپرال؛ پایداری؛ توسعه کالبدی؛ شهر یاسوج؛ مدل‌های کمی

مراجع