تأثیر عمق دفن، مدت و دمای نگهداری ریزوم‌های بیدگیاه (Elymus repens (L.) Gould.) بر بقا و رشد آنها

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 8، دوره 38، شماره 1 - شماره پیاپی 63، بهار 1403، صفحه 93-103   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.2024.84932.1163

نویسندگان

طاهره اسمعیل زاده کنعانی^* ؛ حمیدرضا محمددوست چمن آباد؛ سیده مریم مظفری

گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی ومنابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران

چکیده

اندام‌های ذخیره­ای و تکثیر شونده زیرزمینی در بسیاری از گونه‌های علف هرز چندساله مزیت‌های رقابتی قابل‌توجهی به آنها می­دهد که احتمال تبدیل شدن به علف­های هرز موفق یا مهاجم را افزایش می­دهد. بنابراین، برای توسعه روش­های کنترل کارآمد در برابر این گونه علف­های هرز، لازم است شناخت و آگاهی کافی از خصوصیات آنها داشته باشیم. به‌منظور بررسی تأثیر عمق دفن، مدت و دمای نگهداری ریزم­های بیدگیاه بر بقا و خصوصیات جوانه­زنی آنها دو آزمایش جداگانه در سال 1400 در آزمایشگاه علوم علف­های هرز دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی انجام شد. در آزمایش اول تأثیر مدت و دمای نگهداری بر بقای ریزوم بیدگیاه به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح‌ کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل طول ریزوم (3، 6 و 12 سانتی‌متر)، دمای نگهداری (10، 20 و 40 درجه مثبت) و مدت زمان نگهداری در هر دما (7، 14 و 30 روز) بود. در آزمایش دوم تأثیر عمق دفن بر بقای اندام های رویشی بیدگیاه به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. در این آزمایش تیمارها شامل طول ریزوم (3، 6 و 12 سانتی‌متر) و عمق دفن آنها (5، 10 و 20 سانتی‌متر) بود. نتایج نشان داد که اثر مدت و دمای نگهداری بر بقای ریزوم­های بیدگیاه، تعداد گیاهچه ظاهر شده، وزن خشک، تعداد ریزوم­های جدید و طول آنها معنی­دار بود. با افزایش دمای نگهداری سرعت زوال ریزوم­ها بطور چشمگیری افزایش یافت و هرچه اندازه ریزوم کوچک‌تر بود تأثیر افزایش دما بر زوال آن بیشتر بود. به‌طوری‌که قرار دادن ریزوم­ها در معرض دماهای بالا (40 درجه سانتی‌گراد) در هر سه مدت نگهداری (7، 14 و 30 روز) منجر به از بین رفتن کامل آنها شد. تعداد گیاهچه ظاهر شده، وزن تر، تعداد و طول ریزوم­های جدید تحت تأثیر طول ریزوم و عمق دفن قرار گرفت. صرف نظر از اندازه ریزوم، افزایش عمق دفن همه صفات مورد مطالعه را تا 85 درصد کاهش داد. افزایش عمق دفن، بقای ریزوم بیدگیاه را تحت تأثیر قرار داد و اندام­هایی که کوچک بودند شانس کمتری برای ظهور در اعماق پایین­تر را داشتند.

کلیدواژه‌ها

بقاء علف‌های هرز؛ تکثیر رویشی؛ مدیریت علف‌های هرز

مراجع