مدل تشکیل باریت کمشچه در نهشته‌ های کربناته تریاس، شمال شرق اصفهان، ایران مرکزی: شواهدی از کانی شناسی، ایزوتوپ های پایدار و میان‌بارهای سیال

زمین شناسی اقتصادی

دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 41، 1403، صفحه 95-134   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.2024.1111

نویسندگان

نکیسا طیبی¹؛ زهرا اعلمی نیا^{* 2}؛ علی بهرامی³

¹کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

²دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران؛ گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در مرز غربی ایران مرکزی با سنندج- سیرجان، با توجه به گستردگی واحدهای کربناته در محدوده شمال‌شرق اصفهان، کانسارهای باریت از پتانسیل قابل ملاحظه‌ای برخوردارند. باریت کمشچه با سنگ میزبان دولومیت سازند شتری با سن تریاس میانی مهم‌ترین معدن فعال ناحیه است. کانه‌زایی باریت به دو صورت نواری- لایه‌ای و رگه‌ای- بِرِشی رخ‌داده است. میان‌بارهای سیال اولیه دوفازی در باریت‌های لایه­ ای در محدوده 78 تا 122 درجه سانتی­ گراد همگن شدند و شوری آنها بین 9/10 تا 0/17 درصد وزنی معادل نمک طعام است؛ در حالی‌که دمای همگن­ شدگی میان‌بارهای دوفازی باریت­­ های نوع دوم بین 130 تا 187 درجه سانتی ­گراد و سه فازی هالیت‌دار بین 192 تا 210 درجه سانتی­ گراد، به­ ترتیب با میانگین شوری 3/14 و 6/36 درصد وزنی معادل نمک طعام است. مقادیر³⁴S δ نمونه‌ها در محدوده 40/18 تا 34/26 قسمت در هزار CDT و مقادیر ¹⁸Oδ آنها بین 8/9 تا 7/14 قسمت در هزار SMOW است. به استناد بررسی‌های انجام‌شده، سیال­ های کانه­ساز در مرحله اول طی دیاژنز آغازین، در یک سامانه باز و نزدیک به کف دریا تشکیل شده‌اند. مقادیر ایزوتوپ سنگین مرتبط با آب سازندی در سامانه بسته طی مراحل نهایی است. نوع رسوب‌گذاری، کانی­ های همراه، ترکیب عناصر کمیاب، داده­ های به دست آمده از بررسی‌های میان‌بار سیال و ایزوتوپ بیانگر آن است که باریت کمشچه بیشترین شباهت را با باریت‌های دریایی نوع دیاژنزی/ تراوش سرد دارد.

کلیدواژه‌ها

باریت؛ میان بار سیال؛ ایزوتوپ پایدار؛ دیاژنز؛ اصفهان؛ ایران مرکزی

مراجع