ظرفیتسنجی آمار استنباطی در جهت استظهار عرف در فرایند اجتهاد | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 10، دوره 57، شماره 3 - شماره پیاپی 142، پاییز 1404، صفحه 241-267 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2024.85484.1721 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی نیازی* 1؛ محمد حسین بیاتی2؛ مهدی حمزه پور3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه علوم تصمیم و سیستمهای پیچیده، دانشکدۀ مدیرت صنعتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه فقه و حقوق، دانشگاه عدالت، تهران، ایران | ||
| 3دانشیار علوم تصمیم و سیستمهای پیچیده، دانشکدۀ معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| عرف بهمعنای امر متداول و عادت مسلّم بین مردم است و از مهمترین و پربسامدترین مفاهیم فقهی و اصولی به شمار میرود. یکی از مهمترین مباحث پیرامون عرف، نحوۀ استظهار آن میباشد. پیش از این راههای مختلفی همچون تحلیل وجدانی، عناصرشماری، استقرا، نقل و شهادت برای استظهار عرف پیشنهاد شده است. این پژوهش درصدد آن است تا یکی از شاخههای علم آمار به نام آمار استنباطی را بهعنوان یکی از ابزارها در جهت استظهار عرف معرفی کند. آمار استنباطی با استفاده از حساب احتمالات و منطقی روشن، براساس نمونۀ آماری، ویژگیهایی را به کل مجموعه تعمیم میدهد و قادر است با تئوری تخمین یا آزمون فرضیۀ آماری نشان دهد آیا فرضیۀ موردنظر با درصد اطمینان بالا در کل جامعه نیز صادق است یا خیر. آمار استنباطی میتواند با خطای پایین خود از دایرۀ ظنون خارج شده و تا حد اطمینان فقیه یا مکلف را نسبت به استظهار صحیح نظر عرف در باب یک موضوع یاری رساند و یا دستکم قطع ناشی از وجدانیات وی را زیر سؤال برده و با متزلزلساختن آن، حجیت را از آن جدا کند که در این هنگام باید متناسب با موضوع مورد استنباط، به اصل عملی مربوط به آن مراجعه کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عرف؛ استظهار عرف؛ آمار؛ آمار استنباطی؛ تئوری تخمین (برآورد)؛ قطع؛ حجیت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 824 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 534 |
||