تحلیل پیکرهای بر حرف اضافۀ «از» در کتب درسی پایههای اول تا ششم: رویکرد شناختی | ||
| زبانشناسی و گویش های خراسان | ||
| مقاله 2، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 34، بهار 1403، صفحه 31-53 اصل مقاله (1.59 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jlkd.2024.86652.1233 | ||
| نویسندگان | ||
| اعظم علیجانی1؛ مسعود قیومی* 2؛ مریم مسگرخویی3؛ حوریه احدی2؛ یلدا دلگشایی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری، مؤسسه علوم شناختی، ایران، تهران ، ایران | ||
| 2دکترای تخصصی، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،تهران، ایران | ||
| 3دکترای تخصصی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی،تهران، ایران | ||
| 4دکترای تخصصی، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی،تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف از مطالعۀ حاضر، بررسی حرف اضافۀ «از» در کتابهای درسی است. چندمعنایی حرف اضافه موجب اشکالاتی در دریافت و درک بسیاری از دانشآموزان میشود. در این پژوهش از پیکرۀ متنی کتب درسی فارسی، علوم، هدیههای آسمانی و مطالعات اجتماعی از پایۀ اول تا ششم ابتدایی بهره گرفتهایم. در تحلیل دادهها از رویکردهای پیشنمونۀ راش (Rosch) (1975) و چندمعنایی نظاممند تایلر و ایوانز (Tyler & Evans) (2003) در چارچوب معنیشناسی شناختی استفاده شده است. ابتدا جملات شاهد حاوی حرف اضافۀ «از» از پیکره جداسازی شدند. مجموعۀ معانی بهدست آمده از مطالعۀ این زیرپیکره عبارتند از: «نوع»، «جزء کل»، «منشأ»، «زمان»، «قیاس»، «بهوسیله، بهکمک، با»، «درباره»، «جهت»، «حرکت»، «مجاز» و «متمّم». توزیع آماری معانی در کلّ زیرپیکره (دامنۀ عام) به معنی «جزء کل» تعلق دارد. معانی این حرف اضافه در میان درسها و پایههای تحصیلی (دامنۀ خاص) یکسان بهدست نیامد. در میان سه پایۀ اول تا سوم تحصیلی معنی «متمّم» و سه پایۀ چهارم تا ششم تحصیلی معنی «جزء کل» سرنمون شد. این یافتهها نشان داد که معنای سرنمون دروس فارسی و هدیههای آسمانی «مجاز» و دروس علوم و مطالعات اجتماعی «جزء کل» است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معنیشناسی شناختی؛ نظریۀ پیشنمونه؛ چندمعنایی؛ پیکرۀ کتب درسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,507 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 869 |
||