فراتحلیل عوامل مؤثر بر تکرار جرم (بازگشت به زندان) در ایران

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 1، دوره 22، شماره 4 - شماره پیاپی 54، زمستان 1404، صفحه 1-35   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2024.85268.1447

نویسندگان

سیمین افشار^{* 1}؛ پونه اروانه²

¹دانش‌آموختۀ دکترای جامعه‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

²دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

چکیده

نگهداری یک مجرم در زندان علاوه بر هزینه‌های کلان اقتصادی که برای جامعه به همراه دارد؛ تأثیرات مخربی بر وضعیت روانی، اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی مجرم می‌گذارد و موجب مسائل جدیدی در جامعه می‌شود. بنابراین، یکی از اهداف مجازات، اصلاح مجرم به‌نحوی است که مجدداً مرتکب جرم نشود؛ چرا که تکرار جرم به‌عنوان یکی از مظاهر آسیب‌های اجتماعی، جوامع مختلف را به موضع‌گیری‌های متنوعی واداشته است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر مطالعۀ عوامل مؤثر بر تکرار جرم و بازگشت به زندان در ایران است. روش پژوهش به کار گرفته شده در تحقیق حاضر، فراتحلیل است و جامعۀ آماری آن را تحقیقات انجام شده با موضوع تکرار جرم و بازگشت به زندان در ایران طی سال‌های 1384-1400 تشکیل داده‌اند. نمونه‌گیری براساس شایستگی و مناسب بودن و مشمول بودن (هدف‌مند) انجام گرفت و 37 تحقیق برای بررسی انتخاب شد. برای تجزیه‌وتحلیل اطّلاعات گردآوری‌شده، پس از کدگذاری، از نرم‌افزار جامع فراتحلیل (CMA2) استفاده شد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که به‌ترتیب بیشترین متغیرهای تأثیرگذار بر تکرار جرم و بازگشت به زندان در ایران عبارتند از: عوامل اقتصادی (42/0)، عوامل خانوادگی (39/0)، عوامل اجتماعی (37/0-)، عوامل روانی (32/0)، عوامل کالبدی- محیطی (31/0)، عوامل مراقبتی پس از خروج (30/0-)، عوامل فرهنگی (27/0-)، عوامل هویتی (11/0)، عوامل جمعیتی (3/0-). دراین‌راستا، تأمین امکانات و فرصت‌های شغلی برای افرادی است که در گذشته به ارتکاب جرم متهم شده‌اند، ارائۀ برنامه‌های توانمندسازی و آموزشی به مجرمان، ارائۀ خدمات پس از آزادی به مجرمان (پشتیبانی مالی، مسکن، خدمات بهداشتی و روان‌شناختی و همچنین فرصت‌های شغلی)، بهبود شرایط زندان‌ها و فراهم کردن بستر مناسب برای توانمندسازی زندانیان از مهم‌ترین راهکارهای جلوگیری از تکرار جرم و بازگشت به زندان هستند.
 

کلیدواژه‌ها

آسیب‌های اجتماعی؛ بازگشت مجدد به زندان؛ تکرار جرم؛ زندان؛ فراتحلیل

مراجع