عوامل مؤثر بر مدیریت مطلوب شهری در کلان‌شهر تهران مبتنی بر رویکرد نگاشت علّی

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 11، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 153-168   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2024.80015.1275

نویسندگان

سعید خاتم¹؛ زهرا احمدی پور^{* 2}؛ مهناز خاتم³

¹فوق دکتری جغرافیای سیاسی،دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران.

²استادجغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

³دانش آموخته دکتری گروه مدیریت،واحدسیرجان،دانشگاه آزاداسلامی،سیرجان،ایران.

چکیده

مدیریت مطلوب شهری فرایندی است که براساس کنش متقابل میان سازمان‌ها و نهادهای رسمی اداره شهر از یک طرف و نهادهای غیررسمی جامعه مدنی و عرصه عمومی از طرف دیگر شکل می‌گیرد و هدف از انجام آن اداره بهتر سرزمین و عرضه خدمات بهتر و بیشتر به شهروندان است. با ایجاد الگوهای رایج مدیریت مطلوب شهری به عنوان جایگزینی برای مدل سنتی مدیریت شهری انتخاب گردید. برای این کار پس از مطالعۀ ادبیات پژوهش و شناسایی 12 عامل نقش‌آفرین در مدیریت مطلوب شهری در کلان‌شهر تهران مبتنی بر رویکرد نگاشت علّی و گنجاندن آن‌ها در پرسشنامۀ نیمه‌بستۀ مبتنی بر طیف لیکرت با استفاده از روش نمونه‌گیری نوعی، 31  نفر از خبرگان شناسایی و پرسشنامه میان آن‌ها توزیع شد. برای غربالگری داده‌ها از میانگین نظر خبرگان بر پایۀ منطق فازی استفاده شد. سپس پرسشنامه‌ای با ساختاری ماتریسی برای کشف روابط علّی میان عوامل تهیه شد. پس از حصول اطمینان از عدم وجود رابطۀ معنادار میان شاخص‌های خبرگی خبرگان و شاخص‌های پیچیدگی و دامنۀ نقشه‌های شناختی و نیز بررسی تشابه تقشۀ شناختی خبرگان که نشان می‌داد ویژگی‌های شخصی و عضویت خبرگان در سازمان‌های مختلف نتوانسته است میان نقشه‌های خبرگان تفاوت معناداری ایجاد کند، نسبت به استخراج نقشۀ مورد اتفاق خبرگان مبتنی بر روابط به نسبت قوی میان عوامل اقدام شد. نتیجۀ به یک مدل منجر شد که ‌براساس آن عوامل مدیریت مطلوب شهری مبتنی بر رویکرد نگاشت علّی شامل: پاسخگویی مدیران، مشارکت شهروندان، برنامه‌ریزی، تمرکز‌زدایی، اثربخشی دولت، حاکمیت قانون، مبارزه با فساد، مدیریت یکپارچه، مسئولیت‌پذیری، کارایی و اثربخشی، شفافیت، عدالت‌محوری است.

کلیدواژه‌ها

کلان‌شهر تهران؛ مدیریت مطلوب شهری؛ نگاشت علّی

مراجع