ارزیابی متن صحیفۀ الرضا(ع)

علوم قرآن و حدیث

دوره 56، شماره 2 - شماره پیاپی 113، بهمن 1403، صفحه 131-165   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jquran.2024.88210.1699

نویسندگان

علی عادل زاده^{* 1}؛ امیرحسن خوروش²

¹دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدهٔ الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران و پژوهشگر گروه پژوهشی پویافکر

²دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدهٔ الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

چکیده

صحیفة الرضا(ع) از مشهورترین مجموعه‌های حدیثی منسوب به اهل بیت(ع) است که به سبکِ روایی عامه نقل شده است. بهترین راه برای ارزیابی اعتبار این کتاب، تخریج و مشابه‌یابی تمام احادیث آن است که این پژوهش براساس آن شکل یافته است. بیشتر احادیثِ صحیفة الرضا به‌طریق معتبر دیگری از اهل بیت(ع) نقل نشده و بخش عمده‌ای ازنظر متنی به روایاتِ اهل‌سنت -که معمولاً بر صحیفة الرضا تقدم زمانی دارند- نزدیک است. مشکلاتِ متنوعی، مانند ناهمخوانی سند و متن، تغییر شخصیت‌های روایات، ترکیب احادیث، خطا در خوانش و نقل متن، زمان‌پریشی و ناسازگاری با قرآن و احادیث شیعی در احادیث این مجموعه دیده می‌شود که ضمن به چالش‌کشیدن اصالت آن‌ها نشان می‌دهد که گردآورندهٔ این مجموعه از منابع مکتوب پیشین استفاده کرده و اسنادِ آن‌ها را تغییر داده است. مهم‌ترین منبع مکتوبی که برای صحیفة الرضا(ع) شناسایی شد، کتاب سکونی است. احتمالاً بیش از ده درصدِ روایات صحیفة الرضا از کتاب سکونی اقتباس شده است.

کلیدواژه‌ها

صحیفة الإمام الرضا(ع)؛ عبدالله‌بن‌احمدبن‌عامر طائی؛ اسماعیل‌بن‌ابی‌زیاد سکونی؛ نقد متن

مراجع