بازشناسی دو الگوی روایی از متون زردشتی در بیتی از شاهنامه | ||
| جُستارهای نوین ادبی | ||
| مقاله 2، دوره 58، شماره 1 - شماره پیاپی 228، بهار 1404، صفحه 44-21 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.2024.87821.1577 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد بیانی1؛ محمدجعفر یاحقی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیات حماسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش بر آن است تا از بیت «به رشکاندر اهریمن بدسگال / همی رای زد تا بیاگند یال» از داستان کیومرث در شاهنامه تفسیری تازه ارائه دهد. ازاینرو با ذکر بیت مذکور و نگاه انتقادی به تفاسیر ارائه شده آغاز میشود. سپس با تکیه بر دو کلیدواژۀ «رایزنی» و «قویشدن»، به منابع زردشتی رجوع میکند و شواهدی را از حضور دو الگوی روایی در این متون موردبررسی قرار میدهد. جمعآوری، بررسی، تحلیل و مقایسۀ ساختاری شواهد مذکور با رویکردی توصیفی-تحلیلی نشان میدهد الگوی نخست از سه مرحلۀ 1-انجمنشدن، 2-رایزنی 3- اقدام و الگوی دوم از پنج مرحلۀ 1-اطلاع از سرنوشت، 2-بیهوشی/بیحرکتی، 3-برانگیختن، 4-هوشیاری/حرکت 5-اقدام تشکیل شده است. سپس در نتیجۀ تحلیل و تفسیر مفهوم بیت مذکور بر اساس الگوهای فوق، آشکار میشود که این الگوها با پشت سر گذاشتن تحوّلاتی به بیت مذکور راه یافتهاند. مفهوم این بیت درواقع اهریمن را توصیف میکند که برای آشفتن روزگار کیومرث، فرزندش سیامک و مردم، به رایزنی و مشورت با دیوان مینشیند. او بهواسطۀ این رایزنی و طرح پیشنهادهایی با هدف آشوب، کشتار و ویرانی از جانب دیوان، قدرت میگیرد و سپس با تصویب نقشۀ حمله، فرزندش خزوران را با سپاهی از دیوان برای عملی کردن این نقشه راهی میکند. همچنین در توجیه ادغام دو الگوی مذکور در این بیت میتوان گفت احتمالاً این الگوها به سبب همپوشانی برخی عناصر در هم ادغام شده و در این بیت بهصورت الگوی نهایی چهار مرحلهای 1-اطلاع، 2-انجمنشدن، 3-رایزنی و 4-اقدام درآمدهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاهنامه؛ کیومرث؛ اهریمن؛ انجمن شدن؛ رایزنی؛ قدرتگرفتن؛ اقدام | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 86,935 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 928 |
||