پردازش مفهوم امنیت آب

پژوهش ‎های جغرافیای سیاسی

مقاله 5، دوره 9، شماره 3 - شماره پیاپی 35، پاییز 1403، صفحه 105-122   

نوع مقاله: مقالات علمی -پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/pg.2024.85724.1261

نویسندگان

مراد کاویانی راد^{* 1}؛ حامد رحمانی²؛ محمد سلیقه³؛ فرزانه ساسان پور⁴

¹هیات علمی گروه جغرافیای سیاسی دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

²دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

³گروه آب و هواشناسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

⁴گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

کمبود و نبود آب، امنیت و توسعه کشورها را بر می‌آشوبد ‌و به بی‌ثباتی آنها می‌انجامد. طی چند دهه اخیر مؤلفه‌های طبیعی و انسانی پرشماری کمیت و کیفیت آب و دسترسی پایدار به منابع سالم و کافی را درگیر چالش‎های بسیاری کرده‎اند. تهدید بقای زیست و زیستگاه، امنیت آب، را به یکی از جستارهای امنیت پژوهی تبدیل کرده است. پژوهش حاضر ماهیتی بنیادی دارد در قالب مکتب کپنهاک در خصوص امنیت زیست‌محیطی با رویکردی تبیینی– تحلیلی به پردازش مفهوم امنیت آب و مقیاس‎های آن ‎پرداخته است. سوالی که در این تحقیق سعی در پاسخ به آن داشته ایم این است که مفهوم امنیت آب از منظر مکتب کپنهاگ چگونه قابل ارزیابی است؟  نتایج تحقیق نشان داد که امنیت آب، در مقیاس‌های ملی می‌تواند همبستگی ملی، پیوستگی سرزمینی و کنش متقابل فضایی واحدهای سیاسی- فضایی را تحت تأثیر قرار دهد. چالش امنیت آب، در مقیاس ملی ایجاد ناامنی برخاسته از عدم دسترسی پایدار به منابع آب، برای شهروندان است که ثبات و امنیت واحدهای سیاسی - فضایی را برمی‎آشوبد و منجر به چالش مشروعیت نظام سیاسی می‌شود. ناامنی آب، در مقیاس فراملی (منطقه‌ای و بین‌المللی) نیز اغلب در قالب تنش و کشمکش کشورها نمود می‌یابد. از این رو، کارکرد گسترده و محدودیت فزاینده منابع آب، این پدیده طبیعی راهبردی را در دستورکار امنیتی بسیاری از کشورها قرار داده است.

کلیدواژه‌ها

مکتب کپنهاک؛ امنیت زیست‌محیطی؛ بحران آب؛ امنیت آب و امنیتی شدن آب

مراجع