ارزیابی خشک‌سالی کشاورزی با استفاده از داده‌های سنجش‌ازدور (مطالعه موردی: شهرستان تویسرکان)

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 6، دوره 16، شماره 3 - شماره پیاپی 61، پاییز 1403، صفحه 513-531   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2024.85155.1173

نویسندگان

مائده مالمیر¹؛ کامران شایسته^{* 1}؛ ایمان پژوهان²

¹گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

²گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.

چکیده

امروزه با توجه به اهمیت خشکسالی و تغییر اقلیم، نیازمند یک برنامه منظم برای ارائه راهکارهای مدیریتی مناسب و پایش خشکسالی جهت به حداقل رساندن زیان‌های کشاورزی می‌باشیم. با استفاده از تکنیک سنجش‌ازدور می‌توان خشکسالی را از طریق اثراتی که روی گیاهان دارد، مطالعه و به نتایج دقیق­تر و مؤثرتری برای مدل‌سازی خشکسالی دست یافت. هدف این تحقیق، ارزیابی الگوهای مکانی و زمانی خشکسالی پوشش گیاهی باغی و باغی‌کشاورزی شهرستان تویسرکان با استفاده از شاخص‌های پوشش‌ گیاهی به‌دست آمده برمبنای داده‌های ماهواره‌ای MODIS شامل: شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI)، شاخص وضعیت پوشش‌ گیاهی (VCI)، شاخص سلامت ‌گیاهی (VHI)، شاخص وضعیت‌ دما (TCI)، برای دوره زمانی 2002 تا 2021 و در مقیاس‌های زمانی فصلی، چهار ماهه، شش ماهه، نه ماهه و سالانه است. نتایج حاصل از همبستگی پیرسون بین شاخص­های ماهواره­ای و مقادیر شاخص بارش استاندارد (SPI) نشان داد که بین شاخصVCI  ماه‌های آوریل تا ژوئن سال وSPI  ماه‌های ژانویه تا سپتامبر همبستگی برابر با 599/0و بین شاخص VCI در ماه‌های آوریل تا ژوئن وSPI  ماه‌های ژانویه تا ژوئن همبستگی (570/0) معنی­داری وجود دارد. برمبنای محاسبه‌های انجام شده، شرایط اقلیمی محدوده با نتایج حاصل از شاخص ‌گیاهی  VCIدر مقیاس فصلی، تطابق بیشتری دارد. به‌طور کلی، نتایج شاخص VCI و SPI تا حدود زیادی نتایج شاخص NDVI را تأیید می‌کند. در نتیجه، شاخص VCI به‌عنوان بهترین شاخص جهت پایش خشکسالی کشاورزی شهرستان تویسرکان انتخاب گردید. همچنین، شاخص گیاهی VCIنشان­دهنده وضعیت خشکسالی در سال­های 2008 و 2014 و وضعیت ترسالی در سال‌‌های 2007 و 2018 نسبت به دوره مطالعاتی در منطقه بود.

کلیدواژه‌ها

شاخص بارش؛ شاخص پوشش‌ گیاهی؛ شاخص دما

مراجع