واکاوی ژنتیکی تلاقی‌های دوطرفه کرم ابریشم در لاین‌ها و آمیخته‌های جدید ایرانی

پژوهشهای علوم دامی ایران

مقاله 9، دوره 16، شماره 3 - شماره پیاپی 59، مهر 1403، صفحه 447-460   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/ijasr.2024.85613.1183

نویسندگان

شهلا نعمت اللهیان¹؛ سید حسین حسینی مقدم^{* 2}؛ بابک ربیعی²؛ سیدضیاءالدین میرحسینی³

¹گروه علوم دامی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

²گروه علوم دامی و گروه پژوهشی ابریشم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

³گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده

کرم ابریشم آمیخته تجاری حاصل آمیزش­های دوطرفه لاین­های والدینی است. چنانچه جفت آمیخته حاصل از تلاقی مستقیم و معکوس عملکرد بسیار متفاوتی داشته باشند، برای عرضه به کشاورزان مناسب نیستند. در این تحقیق، تفاوت­ها برای 10 صفت مهم در هر جفت آمیخته محاسبه و سپس 36 جفت آمیخته جدید کرم ابریشم برای تفاوت کل مقایسه شدند. دلایل ژنتیکی این تفاوت­ها با برآورد اثرات ژنی، σ²gca /σ²sca، ضریب بیکر و وراثت‌پذیری عام و خاص با استفاده از تجزیه لاین × تستر به‌طور جداگانه برای آمیخته­های مادر ژاپنی و مادر چینی بررسی شدند. نتایج مقایسه آمیخته­های متقابل بر مبنای تفاوت کل نشان داد که این پارامتر در 14 جفت آمیخته بیش از متوسط کل بود. لذا این­ها نمی­توانند در سطح تجاری توزیع شوند. در 22 جفت آمیخته با تفاوت کل کمتر یا هیچ‌کدام از صفات و یا حداکثر یک صفت اختلاف معنی­دار داشتند. ارزیابی آمیخته­ها مشخص کرد که صفات وزن پیله و وزن قشر پیله بیش از سایرین تحت تأثیر آمیزش­های متقابل قرار گرفتند. اثر آمیخته در جدول تجزیه واریانس لاین _× تستر نیز نشان داد که بین تلاقی مستقیم و معکوس برای صفات وزن پیله و وزن قشر پیله و صفات مرتبط با آن یعنی وزن پیله 10 هزار لارو و درصد قشر پیله، تفاوت آشکاری وجود دارد. نسبت σ²_gca /σ²_sca، ضریب بیکر و مقادیر وراثت‌پذیری عام و خاص نشان داد که اثرات ژنتیکی افزایشی برای وزن پیله، وزن قشر پیله و درصد قشر پیله در آمیخته­های مادر چینی بیشتر از مادر ژاپنی بود.

کلیدواژه‌ها

انتخاب هیبرید؛ آمیخته دوطرفه؛ تجزیه لاین ×تستر؛ کرم ابریشم؛ وراثت‌پذیری

مراجع

1. Alipanah, M., Abedian, Z., Nasiri, A., & Sarjamei, F. (2020). Performance of seven silkworm varieties in Torbat Heydarieh. Iranian Journal of Animal Science Research, 12(3), 399-409. (In Persian). https://doi.org/22067/ijasr.v12i3.75418
2. Asadpour A., Hosseini Moghaddam, S. H., Rabiei, B., Zarbafi S. S., Mirhoseini, S. Z., & Nematollahian, S. H. (2023). The effect of temperature on combining ability and genetic parameters of parental silkworm Lines (Bombyx mori L.). Ecological Genetics and Genomics, 26, 100161. https://doi.org/10.1016/j.egg.2023.100161
3. Baker, R. J. (1978). Issues in diallel analysis, Crop Science, 18, 533-537.
4. Choukan, R. (2008). Methodes of genetical analysis of quantitative traits in plant breeding. AEERO. Seed and plant improvement institute 1th Edition. 83-96. (In Persian)
5. Crusio, W. E. (1987). A note on the analysis of reciprocal effects in diallel crosses, Journal of Genetics, 66(3), 177-185.
6. ESCAP (1993). Principle and Techniques of Silkworm Breeding. United Nations, New York.
7. Goel, A. K., Chandrashekharaiah, H., & Maheshwar-Rao, Y. U. (2010). Evaluation of general and specific combining ability in newly synthesized inbred lines of bivoltine silkworm (Bombyx mori L.). International Journal of Industrial Entomology, 20, 79-85.
8. Hassanpanah, D. (2013). The comparative observation of quantitative characteristics, heterosis and dominance degree in hybrids derived from breeding populations of true potato seed. Journal of Crop Ecophysiology, 3(27), 276-259. (In Persian with English abstract)
9. Hosseini Moghaddam, S .H. (2013) Principles of silkworm rearing. University of Guilan Press. Second Edition, Iran.(In Persian)
10. Khordadi, M. R., Hosseini Moghaddam, S. H., Sabouri, A., & Mahfoozi, K. (2023). Commercial silkworm hybrids comparison based on cocoons and silk thread performance of Guilan sericulturists. Animal Production Research, 12(4), 89-103. (In Persian with English abstract)
11. Kempthorne, O. (1957). An introduction of genetic statistics, John Willey & Sons Inc. New York, USA, 468-473.
12. Khordadi, M. R., Hosseini Moghaddam, S. H., Sabouri, A., & Mahfoozi, K. (2021). Introducing superior silkworm hybrids for different geographical regions of Guilan province. Animal production Research, 10, 25-38. (In Persian with English abstract). https://doi.org/22124/ar.2021.17506.1556
13. Luikham, R., Gogoi, K., Aftab, A. Shabnam, A., & Vijayakumari, K. M. (2022). Combining ability analysis of four ecoraces and C2 breed of Eri silkworm, Samia ricini Donovan. Plant Archives, 22, Special Issue (VSOG), 56-60. https://doi.org/10.51470/2022.v22.012
14. Mavvajpoor, M., Mirhosseini, S. Z., Hosseini Moghaddam, S. H., Nematollahian, S., Rafiee, F., Ghavi Hossein-Zadeh, N., & Kheirkhah Rahimabad, Y. (2021). Rejuvenation and multiple-trait selection in the five chinese-shape of parental silkworms. Iranian Journal of Animal Science Research, 13(3), 463-474. (In Persian with English abstract) https://doi.org/22067/ijasr.2021.38311.0
15. Mohamed-Farouk, M., & El-Kader, A. B. D. (2021). Line x Tester analysis economic traits in Tomato (Solanum lycopersicum ) under high-temperature of Al-Kharj, Saudi Arabia conditions. Journal of Sohag Agriscience (JSAS), 6(2), 111-122.
16. Mirhoseini, S. Z., Mawajpoor, M., Nematollahian, S., Hosseini Moghaddam, S. H., Rafeie, F., Ghavi Hossein-Zadeh, N., & Kheirkhah, Y. (2021) Study of multiple-trait selection in new Iranian silkworm genotypes- Chinese-shape parents. Animal Production Research, 10(1), 1-11. (In Persian with English abstract). https://doi.org/ 22124/ar.2021.15342.1487
17. Nematollahian, S., & Alipanah, M. (2022). Some production traits performance of Iranian and Chinese silkworm hybrids in two regions of Iran. Animal Production, 24(2), 139-149. (In Persian with English abstract). https://doi.org/10.22059/jap.2022.332425.623648
18. Rao, D. R., Ravindra-Singh, P. V., Kariappa, B. K., Rekha, M., & Jayaswal, K. P. (2002). Manifestation of hybrid vigour and combining ability in polyvoltine × bivoltine hybrids of silkworm, Bombyx mori (L). International Journal of Industrial Entomology, 4, 23–30.
19. Ravindra-Singh, P. V., Rao, D. R, Kariappa, B. K., Premalatha, V., & Dandin, S. B. (2003). Studies on the analysis of combining ability in mulberry silkworm, Bombyx mori (L). International Journal of Industrial Entomology, 6, 107–113.
20. Roy, D. (2000). Plant breeding analysis and exploitation of variation. NAROSA Pub. House, New Delhi.
21. Sahan, U. (2020). Identifying parents and generating hybrids with high combining ability for yielding fresh cocoon and raw silk in silkworm (Bombxy mori ). Brazilian Journal of Animal Science, 49, 1-8. https://doi.org/10.37496/rbz4920180278
22. Satenahalli, S. B., Govindan, R., & Goud, J. V. (2001). Genetic analysis of some quantitative traits by diallel cross in silkworm, Bombyx mori (L). Sericoiogia, 29, 333-342.
23. Singh, R., Raghavendra, R., Kariappa, D., Premalatha, B. K., & Dandin, V. (2003). Studies on analysis of combining ability in the mulbery silkworm. International Journal of Industrial Entomology, 6(2), 103-107.
24. Singh, R., Basavaraja, H. K., Kariappa, B. K., Rao, D. R., Premalatha, V. & Gangopadhyay, D. (2006). Reciprocal effects in F1 hybrids between multivoltine and bivoltine breeds of the silkworm, Bombyx mori Indian Journal of Sericulture, 45(2), 176-180.
25. Singh, T., Mohan-Bhat, M., & Ashraf-Khan, M. (2011). Critical analysis of correlation and heritability phenomenon in the silkworm, Bombyx mori (L), (Lepidoptera: bombycidae). Advances in Bioscience and Biotechnology, 2(5), 347-353. https://doi.org/4236/abb.2011.25051
26. Talebi, E., & Kamjoo B. (2013). A study on combining ability for six quantitative traits in the silkworm, Bombyx mori Journal of Animal Research, 26, 326-332. (In Persian with English abstract). https://doi.org/ 26312
27. Talebi, E., & Subramanya, G. (2009). Diallel analysis of bivoltine and multivoltin races for six quantitative traits races for six quantitative traits. Journal of Applied Sciences, 2(3), 331-339.
28. Talebi, E., Khademi, M., Subramanya, G., & Mahesha, H. B. (2011). A study on straight and reciprocal crossing in F1 hybrids using bivoltine and multivoltine silkworm, Bombyx mori (Lep., Bombycidae) races. Journal of Entomological Research, 3(1), 43-49.
29. Zhang, M., Qin, S., Xu, P., & Zhang, G. (2018). Identifying potential maternal genes of Bombyx mori using digital gene expression profiling. PLOS ONE, 13(2), e0192745. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0192745
30. Zambrano-Gonzalez, G. Almanza-Pinzon, M., & Vélez, M. (2021). Genetic parameters in traits of productive importance in lines of Bombyx mori Animal Breeding and Genetic, 139, 136–144. https://doi.org/10.1111/jbg.12647