تأثیر کودهای شیمیایی و آلی بر عملکرد، اجزای عملکرد و پروتئین دانه کنجد (Sesamum indicum L.) تحت رژیم‌های مختلف آبیاری

پژوهشهای زراعی ایران

مقاله 6، دوره 22، شماره 4 - شماره پیاپی 76، زمستان 1403، صفحه 441-456   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jcesc.2024.87509.1317

نویسندگان

محمود مرادی شهدادی¹؛ محمود دژم^{* 2}؛ مهدی مدن دوست²؛ محمد رضا بازیار²

¹دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، فسا، ایران

²گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، فسا، ایران

چکیده

کنجد یکی از قدیمی‌ترین گیاهان مورد کشت می‌باشد که به‌دلیل عملکرد کمّی و کیفی روغن و همچنین، مقاومت در برابر خشکی در بسیاری از کشورهای کم‌باران دارای اهمیت است، با این وجود، مقاومت کنجد به خشکی به‌معنی عدم فراهم‌سازی کمترین نیاز گیاه به آب نمی‌باشد. ازاین‌رو، به‌منظور بررسی اثر کود شیمیایی، زیستی و اسید هیومیک بر عملکرد و میزان پروتئین دانه کنجد در رژیم‌های آبیاری، آزمایشی به‌صورت کرت خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار، طی سال‌های 1401 و 1402 در استان هرمزگان اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل رژیم‌های آبیاری (آبیاری پس از 40، 60 و 80 درصد تخلیه رطوبتی) در کرت‌های اصلی و تیمارهای کودی، شاهد (F₁)، 100 درصد کود شیمیایی فسفر (F₂)، مایکوریزای آربوسکولار (F₃)، اسید هیومیک (F₄)، 50 درصد کود فسفر + مایکوریزا (F₅)، 50 درصد کود فسفر + اسید هیومیک (F₆) و 50 درصد کود فسفر + مایکوریزا + اسید هیومیک (F₇)، در کرت‌های فرعی بودند. نتایج نشان داد که رژیم‌های آبیاری و تیمارهای کودی اثر بسیار معنی‌دار، بر ویژگی‌های زراعی، عملکرد و اجزای عملکرد کنجد داشت. تیمار آبیاری پس از 80 درصد تخلیه رطوبتی، ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، برگ و کپسول، وزن هزار دانه، عملکرد زیستی و دانه و شاخص برداشت را به‌ترتیب 35، 50، 37، 48، 42، 52، 61 و 13 درصد نسبت به آبیاری پس از 40 درصد تخلیه رطوبتی کاهش داد. این در حالی بود که در تیمار آبیاری پس از 80 درصد تخلیه رطوبتی، افزایش نیتروژن و پروتئین دانه در مقایسه با آبیاری پس از 40 درصد تخلیه رطوبتی مشاهده شد. در بین تیمارهای کودی نیز تیمار F₇، افزایش ویژگی‌های رویشی، عملکرد و محتوی نیتروژن دانه را به دنبال داشت. در مجموع، افزایش دسترسی به آب هم‌گام با کاربرد تلفیقی کودها بهبود ویژگی‌های رویشی، عملکرد و اجزای عملکرد کنجد را به دنبال داشت.

کلیدواژه‌ها

تنش خشکی؛ شاخص برداشت؛ عملکرد پروتئین؛ قارچ مایکوریزا؛ ویژگی‌های رشدی

مراجع