بررسی تغییرپذیری رگبارها با استفاده از روش گورجی (مطالعه موردی: ایستگاه‌های منتخب استان مازندران)

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 9، دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 53، بهار 1404، صفحه 187-209   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2024.89692.1518

نویسندگان

ساینا وکیلی آذر¹؛ یعقوب دین پژوه^{* 2}؛ سعید جهانبخش³

¹دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

²استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

³استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

مطالعه الگوهای بارشی در ایستگاه­ های مختلف از دیدگاه هیدرولوژیکی از اهمیت بسزایی برخوردار است. در مطالعه حاضر، با استفاده از 564 رگبار ثبت شده در سه ایستگاه باران­ سنجی استان­ مازندران (ساری، عباس ­آباد و فیروزجاه،) منحنی‌های هاف در سه کلاس بارشی 1) کمتر از 6، 2) 12-6 و 3) بیش از 12 ساعت رسم شدند. با استفاده از منحنی­ های هاف 50 درصد، رگبارها از دیدگاه چارکی مورد بررسی قرار گرفتند سپس، هایتوگراف بارش طرح برای ایستگاه ­های منتخب در کلاس ­های بارشی مختلف رسم شد. در ادامه، به منظور بررسی میزان تغییر پذیری رگبارها، از یک روش نوین که بر پایه فواصل قائم منحنی­ های هاف 80 و 20 درصد ( که با V نشان داده شد) و نیز مقادیر منحنی هاف 50 درصد (d₅₀) در مقاطع زمانی 25، 50 و 75 درصد است، استفاده گردید. نتایج نشان داد که تیپ اغلب رگبارها در کلاس _­­های بارشی مختلف، از نوع چارک دومی بود. همچنین، نتایج حاکی از آن بود که در اغلب کلاس ­ها، درصد قابل توجهی از تمامی مقدار بارش (بیش از 80 درصد)، تا دهک هفتم مدت دوام بارش نازل­ می­ شود. با حرکت به سمت دهک­ های آخر، میزان درصد بارش نازل شده کاهش می­ یابد. با توجه به نتایج مشخص شد که بیشترین میزان تغییرپذیری رگبارها در کلاس ­های بارشی 6-0، 12-6 و بیش از 12 ساعت به ­ترتیب، مربوط به ایستگاه‌های ساری، عباس ­آباد و فیروزجاه می ­باشد.

کلیدواژه‌ها

منحنی هاف؛ هایتوگراف؛ الگوهای طوفان بارشی؛ تغییرپذیری زمانی بارش؛ استان مازندران؛ تحلیل چارکی؛ طوفان‌های طرح؛ هیدرولوژی ایران

مراجع