واکاوی ادلۀ مخالفان حجیت مذاق شریعت مبتنی بر تحلیل صُوَر استناد به مذاق شریعت

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 2، دوره 57، شماره 1 - شماره پیاپی 140، بهار 1404، صفحه 39-59   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2023.81317.1548

نویسندگان

سعید احمدی فرد^{* 1}؛ محمد باقری شاهرودی²

¹استادیار گروه فقه و مبانی حقوق، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

²مدرس خارج فقه و اصول حوزهٔ علمیهٔ قم، قم، ایران

چکیده

در خصوص حجیت مذاق شریعت به‌مثابهِ دلیل بر حکم شرعی میان فقها اختلافِ‌نظر وجود دارد و جستار حاضر با هدف واکاوی ادلۀ مخالفانِ حجیتِ مذاق شریعت با ابتنا بر صُوَر استناد به مذاق شریعت، به‌روش توصیفی‌تحلیلی و بر پایۀ گردآوری داده‌ها به‌شیوۀ کتابخانه‌ای به بحث پرداخته است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که «برخورداری از تالی‌فاسدها» و «عدم‌ذکر مذاق شریعت به‌عنوان منبع مستقل فقاهتی» ازجمله دلایل فقها بر عدم‌حجیت مذاق شریعت است. مراد از تالی فاسدهایی که از آن سخن به میان می‌آید «محتمل‌الوجهین‌بودنِ منبع پیدایش مذاق شریعت»، «خلط میان دو عنوان فرضیه و نظریه» و «احداث یک معنای شناور برای مذاق» است. واکاوی ادلۀ این گروه از فقها براساس تحلیل صُوَر استناد به مذاق نشان می‌دهد، برخی از اِشکال‌ها و تالی فاسدهای مطرح‌شده درست و برخی دیگر نادرست است و درعین‌حال، دلایل دیگری بر عدم‌حجیت مذاق شریعت مطرح شده که باعث قوّت‌بخشیدن به فرضیۀ عدم‌حجیت مذاق شریعت می‌شود.

کلیدواژه‌ها

مذاق شریعت؛ عدمحجیت مذاق شریعت؛ صُوَر استناد به مذاق شریعت

مراجع