مدل ساختاری عوامل مؤثر روی به‌کارگیری شالی‌کاران از کودهای آلی به هنگام کشت برنج (Oryza sativa) در شهرستان دزفول

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 7، دوره 16، شماره 4 - شماره پیاپی 62، زمستان 1403، صفحه 713-728   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2024.88035.1196

نویسندگان

زهرا اسکندری؛ مسلم سواری^* ؛ مسعود یزدان پناه

گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

چکیده

برنج یکی از اصلی‏ترین غذاهای ایرانی است، امّا استفاده بی‏رویه از نهاده‏های شیمیایی در تولید این محصول از کیفیت و خواص آن کاسته است، تحقیقات قبلی نشان می‏دهد که استفاده از کودهای آلی در کشت برنج می‏تواند مواد مغذی مورد نیاز خاک برای تولید این محصول را فراهم کند، امّا شالی‌کاران تمایل چندانی به استفاده آن در کشت برنج ندارند. در راستای این مهم، پژوهش حاضر با هدف کلی بررسی عوامل مؤثر بر استفاده شالی‌کاران از کودهای آلی به هنگام کشت برنج در شهرستان دزفول انجام شد. جامعه آماری این پژوهش در سال 1401 را 4700 برنج‏کار شهرستان دزفول تشکیل می‏دهند که حجم نمونه برمبنای جدول کرجسی و مورگان، به‌روش نمونه‏گیری خوشه‏ای 360 نمونه برآورد شد. گردآوری داده‏ها به‌صورت پرسش‌نامه برمبنای مقیاس طیف لیکرت طراحی شد. روایی شکلی و محتوایی پرسش‌نامه با نظر متخصصان و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. نتایج پژوهش مدل‌سازی معادله‏های ساختاری نشان داد که متغیرهای خودکارآمدی (ƛ= 0.257, P= 0.000)، راهنمای عمل (ƛ= 0.222, P= 0.000)، شدت درک شده (ƛ= 0.121, P= 0.035) و حساسیت درک شده (ƛ= 0.100; P= 0.046) و منافع درک شده (ƛ= 0.319, P= 0.000) اثر مثبت و معنی‏داری در به‌کارگیری کودهای آلی در میان شالی‌کاران شهرستان دزفول دارد، این در حالی است که متغیر موانع درک شده دارای اثر معنی‏داری در این بخش نبود. علاوه‌براین، می‏توان گفت که متغیرهای چارچوب اعتقاد سلامت توانست 67 درصد از واریانس متغیر وابسته تحقیق (استفاده از کودهای آلی در کشت برنج) را تبیین نمایند.

کلیدواژه‌ها

حفظ محیط زیست؛ کشاورزی پایدار؛ سلامت غذایی؛ مدل‌سازی معادله ساختاری

مراجع