واکاوی همدیدی و ماهوارهای گردوخاک در استان کردستان | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 54، تابستان 1404، صفحه 45-67 اصل مقاله (1.51 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2025.85624.1434 | ||
| نویسندگان | ||
| سید اسعد حسینی1؛ مهدی رهنما2؛ حمید باقری1؛ علی پناهی3؛ بهرام چاره خواه4؛ خه بات قمری5؛ نوشین خدام6؛ فائزه نوری7؛ ساویز صحت کاشانی* 8 | ||
| 1کارشناس هواشناسی همدیدی، اداره کل هواشناسی استان کردستان، سنندج، ایران | ||
| 2دانشیار ، مرکز بین المللی مطالعات توفان ماسه و گردوخاک، رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران | ||
| 3معاون توسعه و پیشبینی، اداره کل هواشناسی استان کردستان، سنندج، ایران | ||
| 4معاون فنی و شبکه ایستگاهها، اداره کل هواشناسی استان کردستان، سنندج، ایران | ||
| 5کارشناس پیشبینی، اداره کل هواشناسی استان کردستان، سنندج، ایران | ||
| 6پژوهشگر، مرکز بین المللی مطالعات توفان ماسه و گردوخاک، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران | ||
| 7پژوهشگر، مرکز بین المللی مطالعات توفان ماسه و گردوخاک، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران | ||
| 8دانشیار، مرکز بین المللی مطالعات توفان ماسه و گردوخاک، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پدیده گردوخاک بهعنوان یکی از مهمترین مخاطرات جوی و زیست محیطی، استان کردستان واقع در غرب کشور را متأثر ساخته و هرساله خسارات زیادی را به زیرساختهای مختلف در این استان وارد کرده است. در این مقاله شرایط و منشاء شکلگیری رخدادهای گردوخاک در استان کردستان با میانگین 32 روز گردوخاکی در سال برای دوره آماری 1992 تا 2022 با استفاده از روشهای تحلیل ترکیبی آماری – همدیدی و ماهوارهای مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور از دادههای مشاهداتی 8 ایستگاه همدیدی، محصولات ماهوارهای، عمق نوری ذرات معلق (AOD) و دادههای بازکاوی برای ترازهای مختلف جو استفاده شد. همچنین با استفاده از مدل HYSPLIT، مسیرهای انتقال ذرات گردوخاک رهگیری و در نهایت چشمههای عمده گردوخاک استان تعیین شد. بر اساس نتایج، فصول بهار با %40 و تابستان با %27 از بیشترین تعداد روزهای همراه با پدیده گردوخاک برخوردارند. پراکنش مکانی گردوخاک نشان داد با حرکت از غرب به شرق و از شمال به جنوب استان تعداد روزهای گردوخاکی کاهش مییابد. با توجه به بررسیهای همدیدی در بیشتر موارد استقرار یک سامانه کمفشار بر روی عراق و سوریه و تقویت شرایط ناپایداری در سطح بیابانهای این مناطق و همچنین قرارگیری منطقه موردمطالعه در جلوی ناوه عمیق، زمینه انتقال گردوخاک به جو منطقه را فراهم میآورد. بر اساس نتایج پدیده گردوخاک در استان کردستان از 3 چشمه اصلی شامل رسوبات کف رودخانهها و هورهای خشکشده در نواحی مرکزی و جنوبی عراق و بیابانهای سوریه، اردن و شمال شبهجزیره عربستان منشاء میگیرد. بیشترین فعالیت این چشمههای گردوخاک نیز در فصلهای بهار و تابستان است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طوفانهای گرد و خاک؛ تحلیلهای سینوپتیک؛ عمق نوری ذرات معلق(AOD)؛ HYSPLIT | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9,735 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 758 |
||