تحلیل سری زمانی پویایی جمعیت پسیل گلابی، Cacopsylla pyri (Hemiptera: Psyllidae)، با استفاده از مدل ARIMA روی نه رقم مختلف گلابی Pyrus Communis | ||
| پژوهش های حفاظت گیاهان ایران | ||
| مقاله 1، دوره 38، شماره 4 - شماره پیاپی 66، زمستان 1403، صفحه 309-325 اصل مقاله (1.65 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.2024.86109.1171 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود لطیفیان* 1؛ حمید عبداللهی2 | ||
| 1سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، پژوهشکده میوههای معتدله و سردسیری، کرج، ایران. | ||
| 2سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، پژوهشکده میوههای معتدله و سردسیری، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| پسیل یک آفت کلیدی در مناطق مهم کشت گلابی Pyrus Communis در ایران است. در این پژوهش، مدلهای سری زمانی ارتباط بین منبع (نُه رقم گلابی)-مصرفکننده (مراحل مختلف رشدی پسیل گلابی) برای تحلیل پویایی جمعیت بررسی شدند. سریهای زمانی جمعیت هر مرحله رشدی پسیل گلابی مجموعهای از مشاهدات است که با نمونهبرداری منظمِ متغیر جمعیت تخم، پوره و حشرهکامل پسیل گلابی در دوره زمانی چهار ساله (1399- 1402) بهدست آمده است. مدل میانگین متحرک خودهمبسته یکپارچه(ARIMA) در سریهای زمانی برای پیشبینی آینده جمعیت هر یک از مراحل رشدی تخم، پوره و حشرهکامل پسیل گلابی روی نُه رقم گلابی بهکار برده شد. نتایج نشان داد که میانگین تفاوت بین تراکم جمعیت پیشبینی شده توسط مدل و مشاهده شده در سه مرحله رشدی، معادل 88/36 حشره-روز بود. میانگین درصد مطلق خطا برای هر سه مرحله رشدی بهطور متوسط ماهانه معادل 37/2 حشره-روز بود. حداقل این شاخص، معادل 12/29 حشره-روز (7/0 ماهانه) در مرحله حشرهکامل در رقم پوتوماک و حداکثر آن معادل 53/522 حشره-روز (9/10 ماهانه) در مرحله پوره در رقم نطنزی بود. مقادیر خودهمبستگیهای باقیمانده و خودهمبستگیهای جزئی در اکثر مراحل رشدی و ارقام مختلف بهصورت مطلق از 5/0 کوچکتر بود. در منحنی تغییرات تراکم جمعیت همه مراحل رشدی پسیل گلابی، یک روند سینوسی اتفاق میافتاد. روند تغییرات در مشاهدات با پیشبینی مدل یکسان بود. میانگین قدرمطلق ضریب تقاطعی در حدود 3/0 تا 4/0 متغیر بوده که نشاندهنده قدرت تشخیص هر مرحله رشدی نسبت به مرحله رشدی بعد از آن بوده است. حداکثر قدرت تشخیص در ارقام مختلف مربوط به انتقال جمعیت از مرحله پوره به حشرهکامل بود. انعطافپذیری مدلها در جمعیت پسیل گلابی و امکان خود کالیبره کردن آنها، این رویکرد را به ابزاری ارزشمند برای نظارت بر جمعیت این حشره تبدیل میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پیشبینی؛ تحلیل جمعیت؛ خودهمبستگی؛ سری زمانی؛ میانهمبستگی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,828 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,549 |
||