انواع معرفت و مراتب کشف از دیدگاه نجم‌الدین رازی براساس تفسیر عرفانی «التأویلات النجمیة» | ||
| علوم قرآن و حدیث | ||
| مقاله 5، دوره 57، شماره 1 - شماره پیاپی 114، شهریور 1404، صفحه 133-159 اصل مقاله (910.59 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jquran.2025.91427.1788 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی رضازاده1؛ علی اشرف امامی* 2؛ محمدرضا موحدی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| 2دانشیار گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| 3دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| این نوشتار به‌روش توصیفی‌تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش است که انواع معرفت، معرفت شهودی و اقسام کشف از دیدگاه نجم رازی باتوجه‌به تفسیر عرفانی التأویلات النجمیة چیست؟ حاصل آنکه، نجم رازی همچون سایر عرفای اسلامی به مباحث معرفتی پرداخته است که البته در این تفسیر به‌صورت کاملاً پراکنده بیان شده است. وی اساس معرفت را الهی و نتیجهٔ حرکت حبّی در اصل آفرینش می‌داند و مقصود خلقت را اساساً کسب معرفت توسط آدمی می‌نامد. او باتوجه‌به تقسیم دوگانهٔ ظاهر و باطن در همهٔ هستی، معرفت را نیز ظاهری و باطنی و دارای ابزارهای حسی پنج‌گانهٔ ظاهری و باطنی عنوان می‌کند. معرفت شهودی را از سایر معرفت‌های دیگری که نام می‌برد (معرفت عقلی و نظری) باارزش‌تر می‌داند و گرچه معرفت عقلی را می‌پذیرد؛ اما آن را به‌تنهایی و به‌دور از نور وحی، راهزن و کفربالمأل می‌خواند و فلسفه و فیلسوفان را تخطئه می‌کند. او کشف را به مراتبی از این دست تقسیم می‌کند: کشف نظری، کشف قلبی، کشف سرّی، کشف روحی، کشف خفی، کشف صفاتی و کشف ذاتی. این تقسیم به یکی از تقسیم‌بندی‌های ابن‌عربی از مراتب کشف، شباهت فراوانی دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نجم‌الدین رازی؛ التأویلات النجمیة؛ معرفت؛ عقل؛ ایمان؛ شهود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,106 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,196 |
||