ﺑﺮرﺳﻲ تأثیر ﺗﻨﺶ ﺷﻮری و ﺧﺸﻜﻲ ﺑﺮ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت جوانه‌زﻧﻲ و رﺷﺪ ﮔﻴﺎﻫﭽﻪ تلخ بیان (Sophora pachycarpa Schrenk ex C.A.Mey)

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 6، دوره 39، شماره 1 - شماره پیاپی 67، بهار 1404، صفحه 85-96   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.2024.80242.1120

نویسندگان

فریبا پورحسن؛ ابراهیم ایزدی دربندی^* ؛ محمد حسن راشد محصل

گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

ﺑﻪ‌ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ اثر غلظت­های ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻠﺮﻳﺪ سدیم و ﭘﻠﻲاﺗﻴﻠﻦ ﮔﻼﻳﻜﻮل در ﻣﺮاﺣﻞ جوانه­زنی و رﺷﺪ ﮔﻴﺎﻫﭽﻪ تلخ بیان (Sophora pachycarpa Schrenk ex C.A.Mey) آزمایشی در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﻛﺎﻣﻼً ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﺎ چهار تکرار در آزمایشگاه تحقیقاتی داﻧﺸﻜﺪه ﻛﺸﺎورزی داﻧﺸﮕﺎه فردوسی مشهد در سال 1397 اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. ﺗﻴﻤﺎرﻫﺎی آزﻣﺎﻳﺶ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ پتانسیل اسمزی و ماتریک ناشی از تنش شوری و خشکی در نه سطح (0 ، 1/0- ، 2/0- ، 4/0- ، 8/0- ، 1- ، 2/1- ، 4/1- و 5/1- مگاپاسگال) ﺑﻮدﻧﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺷﺪت ﺗﻨﺶ ﺷﻮری و ﺧﺸﻜﻲ ﺑﻪ‌ﺻﻮرت معنی­داری از درﺻﺪ و ﺳﺮﻋﺖ ﺟﻮاﻧﻪزﻧﻲ، ﻃﻮل ریشه­چه و ساقه­چه، وزن تر گیاهچه، ریشه­چه و ساقه­چه تلخ بیان کاسته شد (P≤0/01). ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺷﺪت ﺗﻨﺶ شوری و خشکی از 1/0- به 5/1- مگاپاسگال، درﺻﺪ ﺟﻮاﻧه­زﻧﻲ 100 درصد نسبت به شاهد کاهش یافت و اﻳﻦ ﻛﺎﻫﺶ در ﺗﻨﺶ ﺧﺸﻜﻲ ﺑﻪ‌ﻃﻮر معنی‌داری در اﻛﺜﺮ ﺻﻔﺎت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻨﺶ شوری بیشتر بود. کاهش طول ساقه­چه در ﻫﺮ دو ﺗﻨﺶ ﺑﻴﺸﺘﺮ از رﻳﺸه­چه ﺑﻮد ﻛﻪ ﻧﺸﺎن‌دﻫﻨﺪه­ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ ﺻﻔﺖ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ. برازش مدل سیگموئیدی سه پارامتری، راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻨﺶ شوری و خشکی را ﺑﺎ درﺻﺪ ﺟﻮاﻧﻪزﻧﻲ به‌خوبی ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻧﻤﻮد. ﭘﺎراﻣﺘﺮ X₅₀ ﻣﺪل ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺗﻨﺶ ﺷﻮری و ﺧﺸﻜﻲ ﺑﻪ‌ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﭘﺘﺎﻧﺴﻴل­های 08/1- و 43/0- مگاپاسگال ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ 50 درﺻﺪی ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺟﻮاﻧﻪزﻧﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن‌دﻫﻨﺪه ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﻨﺶ ﺧﺸﻜﻲ ﺑﺮ تلخ بیان می­باﺷﺪ و وجود تنش­های شوری و خشکی می­تواند باعث ﻛﺎﻫﺶ ﺷﺎﺧص‌های رﺷﺪی اﻳﻦ ﻋﻠﻒ­ﻫﺮز در ﻣﺮاﺣﻞ ﺟﻮانه­زنی و گیاهچه­ای شود.

کلیدواژه‌ها

پلی‌اتیلن گلایکول؛ درصد جوانه‌زنی؛ سرعت جوانه‌زنی؛ کلرید سدیم

مراجع