بررسی ویژگی‌های فیزیکی- مکانیکی و مقاومت بیولوژیکی نسبت به موریانه (Isoptera: Termitidae) Microcerotermes diversus Silvestri چوب راش (Fagus orientalis) تیمار‌شده به‌روش روغن‌گرمایی

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 1، دوره 39، شماره 1 - شماره پیاپی 67، بهار 1404، صفحه 1-12   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.2025.89057.1200

نویسندگان

سپیده سروری؛ لادن پورسرتیپ^*

گروه مهندسی جنگل و صنایع سلولزی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص)، بهبهان، ایران

چکیده

چوب راش (Fagus orientalis) که به‌عنوان یکی از چوب‌های مهم در صنعت سلولزی ایران شناخته شده است، دارای بافتی همگن، درجه سختی بالا و مقاومت متوسط نسبت به عوامل مخرب بیولوژیکی است. این گونه چوبی صنعتی پرکاربرد نیز مانند بسیاری از چوب‌های دیگر، علی­رغم دارا بودن ویژگی­های مثبت، دارای ویژگی­های نامطلوب نیز می­باشد. مشکلاتی همچون جذب رطوبت و عدم مقاومت کافی در برابر حمله عوامل مخربی مانند موریانه، کاربرد آن­را محدود ساخته است و به همین علت در سال‏های گذشته، تلاش برای کاهش معایب چوب افزایش یافته است. اکثر روش‌های حفاظتی چوب بر پایه استفاده از مواد شیمیایی است که باعث ایجاد آلودگی در محیط­زیست می‏شوند. در این میان، روش‌های اصلاح حرارتی با استفاده از محیط روغنی به‌عنوان یک روش کاملاً سبز مورد توجه قرار گرفته­اند، چرا که روغن‌های مصرفی در این نوع روش اصلاحی، از منابع طبیعی به‌دست می‏آیند و منجر به ایجاد آلودگی زیست­محیطی نمی­شوند. در مطالعه حاضر با استفاده از روغن کلزا، روغن آفتابگردان و مخلوط هر دو روغن به نسبت مساوی، چوب‌های راش در دمای 130 درجه سانتی‌گراد به‌مدت شش ساعت و سپس در دمای 25 درجه سانتی‌گراد به‌مدت دو ساعت تیمار شدند. سپس از چوب‌های تیمارشده برای اندازه‏گیری خواص فیزیکی، مکانیکی و مقاومت در برابر موریانه استفاده شد. داده­های آزمایش با استفاده از آزمون آنالیز واریانس در قالب طرح کاملاً تصادفی و گروه‌بندی میانگین مقادیر آزمایش‌شده با استفاده از آزمون چند دامنه­ای دانکن (DMRT)، به‌ کمک نرم‌افزار SPSS 26، برای ارزیابی تفاوت‌ها مورد بررسی قرار گرفت. مقدار احتمال در این پژوهش برابر با 05/0 در نظر گرفته شد (05/0˂p). نتایج آزمون فیزیکی نشان داد که میزان هم‌کشیدگی و واکشیدگی در تمام نمونه­های تیمار‌شده نسبت به نمونه شاهد به‌میزان معناداری کاهش و چگالی افزایش پیدا کرد. همچنین آزمون‌های حفاظتی نشان­دهنده کاهش معنادار حملات موریانه به نمونه­های تیمار‌شده در مقایسه با نمونه شاهد بود. در آزمون مقاومت به ضربه، نمونه‏های تیمارشده نسبت به شاهد کاهش نشان دادند، امّا در مدول گسیختگی و مدول الاستیسیته، نمونه‏های تیمارشده با شاهد دارای اختلاف معنی‏دار نبودند. هدف این مطالعه، بررسی اثر تیمار روغن-گرمایی به‌روش گرم-سرد بر ویژگی­های فیزیکی و مکانیکی و مقاومت بیولوژیک چوب راش نسبت به حمله موریانه Microcerotermes diversus Silvestri بود.

کلیدواژه‌ها

اصلاح چوب؛ دوام؛ روغن آفتابگردان؛ روغن کلزا

مراجع