بررسی عوامل مدیریتی مؤثر بر خلأ عملکرد گندم آبی (Triticum aestivum L.) در استان لرستان با استفاده از روش تحلیل مقایسه کارکرد

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 8، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 63، بهار 1404، صفحه 145-164   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2025.89658.1212

نویسندگان

علی نظر نظری؛ افشین سلطانی^* ؛ ابراهیم زینلی؛ علیرضا نه بندانی

گروه زراعت، دانشکده علوم گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

چکیده

این تحقیق به‌منظور بررسی عوامل مدیریتی مؤثر بر خلأ عملکرد گندم (Triticum aestivum L.) آبی و تعیین سهم هر یک از این عوامل در استان لرستان، شامل شهرستان­های خرم­آباد، دورود، کوهدشت و نورآباد با شرایط اقلیمی متفاوت انجام شد. بدین منظور، اطلاعات مربوط به مدیریت 240 مزرعه گندم نظام کشت آبی در سال زراعی 02-1401 جمع­آوری و بررسی گردید. خلأ عملکرد با استفاده از روش تحلیل مقایسه کارکرد تعیین شد. میانگین عملکرد گندم در چهار شهرستان مورد مطالعه 4183 تا 5563 کیلوگرم در هکتار بود که با مدیریت بهینه می­توان این مقدار را تا 11815 کیلوگرم در هکتار افزایش داد. نتایج نشان داد که در نورآباد، مقدار کود فسفر مصرفی (1004 کیلوگرم در هکتار) و تعداد شخم (320 کیلوگرم در هکتار)، در کوهدشت تعداد آبیاری (1049 کیلوگرم در هکتار) و استفاده از رقم کوهدشت (463 کیلوگرم در هکتار)، در دورود استفاده از رقم طلایی (1951 کیلوگرم در هکتار)، تعداد کود سرک (1598 کیلوگرم در هکتار )، استفاده از ذرت در تناوب (1083 کیلوگرم در هکتار) و سابقه فعالیت کشاورز (826 کیلوگرم در هکتار) و در خرم­آباد تناوب چغندرقند (3246 کیلوگرم در هکتار)، تعداد آبیاری (1269 کیلوگرم در هکتار ) و تاریخ کاشت (841 کیلوگرم در هکتار) از عوامل مؤثر در خلأ عملکرد بودند. با توجه به اینکه در بین عوامل مدیریتی، برخی از متغیرها مانند تناوب، استفاده از رقم مناسب، تعداد آبیاری، تعداد شخم و تاریخ کاشت تأثیر بیشتری در خلأ عملکرد دارند، لذا با بهینه­سازی موارد ذکر‌شده می­توان عملکرد گندم آبی را در شهرستان­های مورد مطالعه افزایش داد.

کلیدواژه‌ها

آبیاری؛ عملکرد پتانسیل؛ عملکرد واقعی؛ علف‌کش؛ نیتروژن

مراجع