واکاوی عناصر مثلث عشق استرنبرگ در طوق‌الحمامه ابن‌حزم اندلسی

زبان و ادبیات عربی

دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 37، تابستان 1403، صفحه 94-111   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jallv16.i2.2408-1449

نویسندگان

حسن اسماعیل زاده^{* 1}؛ عبدالمبین سوری²

¹دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

²دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، ایران

چکیده

بسیارند کسانی­که در باب عشق سخن رانده­اند ولی از اولین کسانی­که بدان پرداخته است، ابن­حزم، ادیب، فقیه و فیلسوف اندلسی؛ عالم و جامع علوم زمان خویش است؛ او در کتاب طوق­الحمامه به صورت بی­سابقه و بی­مانند به­سان روانشناسی به عشق پرداخته است و کتاب خویش را بر سی باب مشتمل نموده و بر هر بابی اسمی قرار داده و در بیان و بررسی این ابواب قلم نهاده است، در سویی دیگر یکی از اندیشمندان حوزه روانشناسی به نام رابرت استرنبرگ رئیس پیشین انجمن روانشناسان آمریکا، عشق را به سان مثلثی می­داند که از سه ضلع «صمیمیت » «میل » و «تعهد » شکل گرفته و رابطه هریک از این اضلاع انواع عشق را شکل می­دهند. هرچند با وجود غنای ادبیات عربی در مسأله روانشناسی عشق، هنوز به اندازه­ شایسته­ای بدان پرداخته نشده، لذا جا داشت تا بدین موضوع از منظر این نظریه مهم حوزه روانشناسی پرداخته شود. نوشته حاضر تلاش نموده تا به شیوه تحلیلی– توصیفی، این نظریه را که به دیدگاه­های ابن­حزم بسی نزدیک است، بر کتاب طوق­الحمامه تطبیق دهد و بدین وسیله روشن گردد که طوق­الحمامه کدامین مؤلفه­ها را داراست؟ وکدامیک بسامد بیشتری دارند؟ او در این اثر کوشیده به مدد تجربه­ شخصی خویش انواع عشق را واکاوی نموده، علل و آفتهایش را بررسی نماید. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که عناصر «صمیمیت» «میل» و «تعهد» در کتاب به صورت چشمگیری و به طرق مختلف به شکل داستان­گونه در لابلای اشعار آمده­اند یا به شیوه نثر نمود یافته­اند. همچنین یافته­های پژوهش حاکی از انطباق این نظریه بر کتاب طوق­الحمامه است، از سویی دیگر در خلال پژوهش عیان شد که شیدایی و عشق آرمانی از بیشترین بسامد در این کتاب برخوردارند

کلیدواژه‌ها

ابن‌حزم؛ طوق‌الحمامه؛ استرنبرگ؛ مثلث عشق

مراجع