رَستهبندی واژگان پیشههای اجتماعی زمان ساسانیان (بر پایۀ متون پهلوی) | ||
| زبانشناسی و گویش های خراسان | ||
| مقاله 4، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 39، تابستان 1404، صفحه 103-81 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jlkd.2025.92306.1307 | ||
| نویسنده | ||
| یدالله منصوری* | ||
| دانشیار گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران. | ||
| چکیده | ||
| در این گفتار نگارنده کوشیده است که به کار و پیشه و پیشهوران و پیشهوری روزگار ساسانی بپردازد که از رهگذر متون زبان پهلوی یا همان فارسی میانه (سوم تا دهم میلادی) به دست آمده است. با یادآوری دقیق نشانی این واژگان در آن متون، کم و کیف و نام و عناوین این پیشهها، این بار نه پیشههای درباری و دستگاه اداری کشوری و لشگری یعنی طبقۀ فرمانروایان و موبدان و سپاهیان، بلکه به پیشههای همگانی و مشاغل عمومی و فراگیر جامعه ساسانی همراه با دستهبندی و تحلیل در آن روزگاران پرداخته شده است. تا جایی که نگارنده آگاهی دارد، تاکنون، جز بهصورت اشارات پراکنده به برخی از آنها، کار پژوهشی در این زمینه بهصورتِ جداگانه و سامانمند، نوشته یا منتشر نشده است. در مطالبی که در این زمینه منتشر شده، چنانکه در پیشینۀ تحقیق آمده، مراجعه مستقیم به متون قابلدسترس پهلوی صورت نگرفته است و بیشتر براساس آثار فارسی تاریخی و عربی دورۀ آغازین اسلامی صورت گرفته است. به سخن دیگر از منابع دستاول زبان فارسی میانه یا پهلوی چندان استفاده نشده است و این موارد به نمونههای پراکنده و بیشتر به اسامی و عناوین خاص طبقه چهارگانه اشاره دارند. ارائۀ این مطالب از منظرِ زبانشناسی تاریخی و اجتماعی و شناخت دقیق مشاغل ایرانیان در زمان ساسانیان حائز اهمیت بوده و سودمند است و در نیرومند کردن زبان فارسی و واژهسازی و واژهگزینی به ما الگوی مناسبی نشان میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دورۀ ساسانی؛ متون پهلوی؛ پیشه؛ پیشهور؛ زبانشناسی تاریخی؛ زبانشناسی اجتماعی؛ واژهشناسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,904 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 967 |
||